Presidenti i Türkiyes, Recep Tayyip Erdoğan, tha se bota po përballet me një krizë që po thellohet si në pushtet ashtu edhe në drejtim, duke paralajmëruar se sistemi ndërkombëtar ka arritur në një “prag serioz dhe të rrezikshëm”.
Duke folur në ceremoninë hapëse të Forumit të Diplomacisë në Antalya 2026, Erdoğan tha se mekanizmat globalë të ngarkuar me mbrojtjen e të drejtave të njeriut dhe sigurisë kanë mbetur joefektivë dhe ndonjëherë indiferentë përballë krizave të mëdha.
Ai e përshkroi situatën aktuale si “para së gjithash një krizë morale dhe ekzistenciale”, duke iu referuar zhvillimeve në Gaza pas ngjarjeve të 7 tetorit si dëshmi e shkallës së dështimit.
“Ta lexosh atë që po ndodh në Gaza thjesht si një tragjedi humanitare do të ishte e paplotë”, tha Erdoğan, duke shtuar se situata zbulon kufijtë e rendit aktual ndërkombëtar.
Ai gjithashtu kritikoi reagimin e sistemit global ndaj konflikteve në rajon, duke thënë se ai ka dështuar në “testin më bazik të njerëzimit” në vende si Siria, Gaza, Bregu Perëndimor dhe Libani.
Thirrje për diplomaci, mundësi për armëpushim
Erdoğan theksoi rëndësinë e ruajtjes së kanaleve diplomatike, duke thënë se mosmarrëveshjet nuk duhet të zgjidhen përmes dhunës.
“Pavarësisht sa të thella janë mosmarrëveshjet, nuk duhet të lejojmë që fjalët të zëvendësohen nga armët apo negociatat nga konflikti i përgjakshëm”, tha ai.
Duke iu referuar tensioneve që përfshijnë ShBA-në, Izraelin dhe Iranin, Erdoğan tha se mundësia e krijuar nga një armëpushim duhet të shfrytëzohet në mënyrë efektive për të vendosur paqe të qëndrueshme.
Ai gjithashtu theksoi nevojën për një qasje pajtuese, duke paralajmëruar se palët duhet të mbeten “të gatshme dhe vigjilente” ndaj çdo përpjekjeje të Izraelit për të minuar procesin e negociatave.
Duke theksuar rëndësinë strategjike të Ngushticës së Hormuzit, Erdoğan tha se qasja në det të hapur për vendet e Gjirit nuk duhet të kufizohet.
“Pika thelbësore është të sigurohet liria e lundrimit bazuar në rregullat e vendosura dhe të mbahet Ngushtica e Hormuzit e hapur për transportin tregtar”, tha ai.
Prioritetet rajonale dhe globale të politikës
Lidhur me Sirinë, Erdoğan tha se forcimi i stabilitetit dhe normalizimit në vendin fqinj është jetik për të ardhmen e rajonit.
Ai përsëriti gatishmërinë e Türkiyes për të mbështetur negociata të drejtpërdrejta, përfshirë edhe një samit të mundshëm të liderëve, nëse palët në luftën Rusi–Ukrainë janë të gatshme.
Erdoğan gjithashtu riafirmoi përkushtimin e Türkiyes ndaj qëllimit për anëtarësim në Bashkimin Evropian, duke i bërë thirrje bllokut të kapërcejë atë që ai e përshkroi si “problem drejtimi” dhe të mbetet besnik ndaj vizionit të tij themelues.
Duke trajtuar tensionet në Egje dhe Mesdheun Lindor, ai tha se Türkiye synon ta shndërrojë rajonin në një “pellg stabiliteti dhe prosperiteti”, duke refuzuar “qasje maksimaliste të njëanshme” që synojnë të përjashtojnë Ankaranë dhe Republikën Turke të Qipros Veriore.
Erdoğan shtoi se Türkiye vazhdon të ndjekë një politikë të jashtme paqësore në rajone të ndryshme, duke forcuar aleancat ekzistuese dhe duke mbetur e hapur për bashkëpunim me vendet fqinje përmes iniciativave si projekti “Rruga e Zhvillimit” në sektorët e energjisë dhe lidhshmërisë.
