Στο πλαίσιο του TRT World Forum 2026, το οποίο διοργανώθηκε φέτος για 10η χρονιά στο Συνεδριακό Κέντρο της Ιστάνμπουλ με κεντρικό θέμα «Ένας Κόσμος Χωρίς Κέντρο: Ποιος Ηγείται Όταν οι Κανόνες Παύουν να Ισχύουν;», πραγματοποιήθηκε πάνελ με θέμα «Η Γάζα στη Διασταύρωση του Διεθνούς Δικαίου και της Ανθρωπιστικής Κατάρρευσης».
Στο πάνελ, κατά την έναρξη του οποίου μίλησε ο Επικεφαλής της Εθνικής Οργάνωσης Πληροφοριών (MİT) Ιμπραχίμ Καλίν και συντόνισε η παρουσιάστρια και επικεφαλής παραγωγός του TRT World Γκίντα Φάκρι (Ghida Fakhry), συμμετείχαν ως ομιλητές η πρώην Υπουργός Διεθνών Σχέσεων και Συνεργασίας της Νότιας Αφρικής Γκρέις Ναλέντι Μαντίσα Πάντορ (Grace Naledi Mandisa Pandor), η Πρόεδρος της Διεθνούς Ομάδας Κρίσεων (International Crisis Group) Δρ. Κόμφορτ Έρο (Dr. Comfort Ero), το στέλεχος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα (MSF) Δρ. Τζάβιντ Αμπντελμονέιμ (Dr. Javid Abdelmoneim) και η πρώην Συντονίστρια Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ για την Παλαιστίνη Λιν Χέιστινγκς (Lynn Hastings).
Η Πάντορ υπογράμμισε ότι με την προσφυγή που κατέθεσε η Νότια Αφρική στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ΔΔΧ) εναντίον του Ισραήλ, κατέδειξε την ισχυρή της πεποίθηση πως τα όσα συμβαίνουν στη Γάζα δεν αποτελούν απλώς μια κρίση ή έναν πόλεμο, αναφέροντας: «Αυτή ήταν πραγματικά μια ανελέητη επίθεση, μια γενοκτονία, και εμείς θελήσαμε να κατονομαστεί αποτελεσματικά και απερίφραστα».
Σημειώνοντας ότι εκείνη την περίοδο οι περισσότεροι από τους συνομιλητές τους ισχυρίζονταν πως η χρήση του όρου «γενοκτονία» ήταν υπερβολική, η Πάντορ ανέφερε ότι σήμερα βρισκόμαστε σε ένα σημείο καμπής όπου οι περισσότεροι παγκόσμιοι ηγέτες χρησιμοποιούν πλέον αυτόν τον όρο και αναγνωρίζουν αυτή την πραγματικότητα.
Επισημαίνοντας ότι η διαδικασία στο ΔΔΧ προχωρά με αργούς ρυθμούς και ότι εντός του συστήματος του ΟΗΕ δεν υφίσταται η κατάλληλη ικανότητα εφαρμογής, η Πάντορ δήλωσε: «Έχουμε ένα ευρύ πλαίσιο διεθνούς δικαίου διαμορφωμένο από συμβάσεις και συνθήκες, αλλά δυστυχώς δεν καταφέραμε να αναπτύξουμε την ικανότητα επιβολής και εφαρμογής της ειρήνης».
Τονίζοντας ότι όταν γίνεται λόγος για ριζική μεταρρύθμιση του ΟΗΕ αυτό είναι ένα από τα βασικά ζητήματα που πρέπει να τεθούν μελλοντικά, και ότι τα κράτη-μέλη έχουν επικυρώσει συμβάσεις και συνθήκες έχοντας την ευθύνη εφαρμογής τους, η Πάντορ σημείωσε: «Οι υπογραφές μας δεν πρέπει να παραμένουν αναποτελεσματικά ίχνη μελανιού στο χαρτί. Δυστυχώς, συμπεριφερόμαστε σαν να μην έχουν καμία δεσμευτικότητα οι υπογραφές μας και δεν εκπληρώνουμε τις υποχρεώσεις των συμβάσεων στις οποίες είμαστε συμβαλλόμενα μέρη».
«(Αυτό που χρειαζόμαστε είναι) θαρραλέοι ηγέτες που θα ορθώσουν το ανάστημά τους απέναντι στο απαρτχάιντ του Ισραήλ»
Η Πάντορ υπογράμμισε ότι αυτός είναι ο λόγος που η δεινή κατάσταση του παλαιστινιακού λαού παρατείνεται επί τόσο μεγάλο διάστημα, αναφέροντας:
«Όπως γνωρίζετε, μία από τις σημαντικότερες κινητήριες δυνάμεις του αγώνα που δώσαμε ενάντια στο καθεστώς του απαρτχάιντ (στη Νότια Αφρική) ήταν η λεγόμενη διεθνής αλληλεγγύη. Ήταν η στάση του κόσμου στο πλευρό μας. Σήμερα, ένα αρκετά μεγάλο μέρος της υφηλίου δεν στέκεται στο πλευρό των Παλαιστινίων. Σήμερα ο κόσμος δεν είναι αρκετά γενναίος. Ένα αρκετά μεγάλο μέρος του κόσμου δεν αξιοποιεί όλα τα εργαλεία της διεθνούς αλληλεγγύης, όπως τα μποϊκοτάζ, τις κυρώσεις και την απόσυρση των επενδύσεων. Επιδεικνύουμε υπερβολική ανοχή απέναντι στο καθεστώς απαρτχάιντ του Ισραήλ και θεωρώ ότι αυτό που χρειαζόμαστε είναι θαρραλέοι ηγέτες που, εκ μέρους του παλαιστινιακού λαού, θα ορθώσουν το ανάστημά τους απέναντι στο απαρτχάιντ του Ισραήλ μέχρι εκείνος να κερδίσει την ελευθερία του».
Επισημαίνοντας ότι η πολιτική ηθική που υπήρχε στον αγώνα της Νότιας Αφρικής ενάντια στο απαρτχάιντ έχει εκλείψει, η Πάντορ ανέφερε ότι οι αξίες και οι αρχές στις οποίες απέδιδε σημασία ο κόσμος πριν από δεκαετίες έχουν πλέον χαθεί.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα στον κόσμο είναι ότι τα 5 μόνιμα μέλη του ΣΑ του ΟΗΕ δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη δύναμή τους για το καλό
Τονίζοντας την ανάγκη να αποκατασταθεί αυτή η ηθική, η Πάντορ σημείωσε: «Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, λέγοντας ότι ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από τους πέντε, έκανε αναφορά ακριβώς σε αυτό το ζήτημα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο κόσμος είναι ότι αυτές οι πέντε χώρες δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν την τεράστια δύναμη που κρατούν στα χέρια τους για το καλό του κόσμου».
Δηλώνοντας ότι η Νότια Αφρική σήμερα είναι ελεύθερη και πιστεύει πως εξίσου ελεύθερη θα γίνει και η Παλαιστίνη, η Πάντορ τόνισε ότι η περιοχή πρέπει να δράσει ενωμένη για να υποστηρίξει την ελευθερία της Παλαιστίνης.
Η Δρ. Έρο ανέφερε ότι οι κοινωνίες και τα κράτη διχάζονται, κάτι που διαφαίνεται και στις εκλογές, σημειώνοντας πως οι πολίτες πλέον δεν αποδέχονται τα όσα συμβαίνουν μπροστά στα μάτια τους.
Υπογραμμίζοντας ότι υπάρχει μια νέα γενιά που δηλώνει ξεκάθαρα πως δεν ανέχεται αυτό το επίπεδο δικαιοσύνης, η Έρο παρατήρησε ότι οι άνθρωποι αυτοί θα το εκφράσουν στις εκλογικές περιόδους και θα θέσουν υπό αμφισβήτηση τον τρόπο με τον οποίο γίνονται ανεκτά τέτοιου είδους εγκλήματα και αδικίες.
Η Έρο τόνισε επίσης ότι έχει κρίσιμη σημασία ποιες χώρες θα συνεργαστούν με αλληλεγγύη για να στρέψουν την προσοχή σε αυτά τα εγκλήματα, σημειώνοντας ότι οι πιθανές κυρώσεις δεν μπορεί να αναμένεται πως θα επιτύχουν από μόνες τους, αλλά οφείλουν να αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου, συνεκτικού πακέτου μέτρων.
Από την πλευρά της, η Χέιστινγκς εξήγησε ότι ο ΟΗΕ συνεχίζει να συνεργάζεται όσο το δυνατόν περισσότερο με μη κυβερνητικές οργανώσεις στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας, αναφέροντας ότι τα Ηνωμένα Έθνη συνεχίζουν καθημερινά τις διαπραγματεύσεις στο πεδίο σε πολλές χώρες προκειμένου να προχωρούν οι διαδικασίες ανθρωπιστικής αρωγής.
Τα κράτη ενδέχεται να μην επιθυμούν τους εργαζόμενους σε ανθρωπιστικές οργανώσεις λόγω της πιθανής μαρτυρίας τους
Αναφερόμενη στο γεγονός ότι τα κράτη-μέλη που δεν επιθυμούν την παράδοση ανθρωπιστικής βοήθειας κατά τις διαπραγματεύσεις επικαλούνται παρόμοιους λόγους, η Χέιστινγκς εκτίμησε τα εξής:
«Κατά την παράδοση ανθρωπιστικής βοήθειας στο πεδίο, μπορεί να γίνετε αυτόπτες μάρτυρες αποδείξεων για παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή για έγκλημα πολέμου. Γι' αυτό οι κυβερνήσεις δεν επιθυμούν να συλλέγετε αυτές τις πληροφορίες. Πιστεύω ότι η κύρια διαφορά στην Παλαιστίνη ήταν η συνεχιζόμενη φύση της κατάστασης και οι ολοένα αυξανόμενοι περιορισμοί στην πρόσβαση στην περιοχή. Ενώ ο τελικός μας στόχος ήταν προφανώς η βελτίωση των συνθηκών, τα πάντα επιδεινώθηκαν δραματικά».
Η Χέιστινγκς υπογράμμισε ότι η ιστορία έδειξε πως ο τρέχων δρόμος δεν είναι αποτελεσματικός για τη διασφάλιση της ειρήνης, τονίζοντας ότι απαιτείται η υιοθέτηση μιας νέας προσέγγισης και επισημαίνοντας πως οι διαπραγματεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή δεν έχουν την απαιτούμενη αποτελεσματικότητα.
Ο Δρ. Αμπντελμονέιμ επισήμανε ότι ένα από τα πιο σοβαρά ζητήματα στη Γάζα είναι η απόλυτη περιφρόνηση της ζωής των αμάχων, περιγράφοντας ορισμένες από τις επιθέσεις που σημειώθηκαν στη Γάζα και των οποίων υπήρξε μάρτυρας ως γιατρός.
Ο Αμπντελμονέιμ ανέφερε ότι κατά την επίθεση αντιπερισπασμού σε μια αγορά με στόχο τη διάσωση τεσσάρων ομήρων, ο αριθμός των τραυματιών και των νεκρών ανήλθε σε σχεδόν 1.000.
Στη Γάζα η ζωή των αμάχων περιφρονείται
Αναφέροντας ότι έγινε μάρτυρας του περιστατικού στο νοσοκομείο όπου βρισκόταν με μεγάλο αριθμό τραυματιών και ότι οι επιθέσεις αυτές πραγματοποιήθηκαν εντός ανθρωπιστικής ζώνης, ο Αμπντελμονέιμ δήλωσε: «Επομένως, αυτή η τόσο εκτεταμένη περιφρόνηση της ανθρώπινης ζωής των αμάχων είναι, κατά την άποψή μου, μια πραγματικά πρωτοφανής κατάσταση που δεν έχω συναντήσει πουθενά αλλού».
Υποδεικνύοντας ως δεύτερο παράγοντα τη συστηματοποίηση της κατάστασης στην περιοχή, ο Αμπντελμονέιμ τόνισε: «Είδαμε να εξαλείφεται κάθε δυνατότητα για μια υγιή ζωή και αυτό ακριβώς είναι που παραπέμπει σε γενοκτονία».
Αναφερόμενος στην αδυναμία των ανθρώπων να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες, ο Αμπντελμονέιμ υπογράμμισε ότι στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, εκτός από τις υγειονομικές υποδομές, στοχοποιούνται και οι ίδιοι οι υγειονομικοί, οι οποίοι τίθενται υπό κράτηση, βασανίζονται και δολοφονούνται.
Ο Αμπντελμονέιμ κατέληξε αναφέροντας ότι ένας από τους συναδέλφους του παραμένει έγκλειστος σε ισραηλινή φυλακή χωρίς να του έχει απαγγελθεί καμία κατηγορία.
