Τα τελευταία τρία χρόνια, το Ισραήλ αναδείχθηκε σε έναν παράγοντα που προκαλεί αστάθεια στην περιοχή, εξαπολύοντας επιθέσεις όχι μόνο στη Γάζα και την κατεχόμενη Δυτική Όχθη, αλλά και στον Λίβανο, τη Συρία, την Υεμένη και πρόσφατα στο Ιράν.

Ενώ η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ, επιδιώκει εδώ και καιρό ειρηνικές λύσεις για να τερματίσει διάφορες συγκρούσεις από την Ουκρανία μέχρι τη Γάζα και το Ιράν, το Ισραήλ έχει επιχειρήσει με διάφορους τρόπους να ακυρώσει αυτές τις προσπάθειες της Ankara.

Η εχθρική στάση του Ισραήλ απέναντι στην Τουρκία έχει αυξηθεί ειδικά τα δύο τελευταία χρόνια, με τα μηνύματα σε στρατιωτικό τόνο να κλιμακώνονται, λέει ο Γκιοκχάν Μπατού (Gökhan Batu), αναλυτής με έδρα την Ankara.

Η Τουρκία κατέστη μία από τις χώρες που ασκούν την πιο σκληρή κριτική στο Τελ Αβίβ, μετά τον πόλεμο που εξαπέλυσε το Ισραήλ στη Γάζα, ο οποίος οδήγησε στην απώλεια εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπινων ζωών και στην εκτεταμένη καταστροφή της περιοχής.

Καθώς ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπος με αυξανόμενη πίεση στη διεθνή σκηνή, ένα διεθνές δικαστήριο έχει εκδώσει ένταλμα σύλληψης εις βάρος του, ενώ παράλληλα πληθαίνουν οι επικρίσεις στο εσωτερικό της χώρας ότι εργαλειοποιεί τους πολέμους για την πολιτική του επιβίωση.

Σύμφωνα με τον Μπατού, η κλιμακούμενη αντιπαλότητα του Ισραήλ προς την Τουρκία θα πρέπει να αξιολογηθεί στο πλαίσιο της ενισχυόμενης επιρροής της Ankara στη Μέση Ανατολή.

«Αυτή η στάση μπορεί να γίνει καλύτερα κατανοητή στο πλαίσιο της αυξανόμενης επιρροής της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή και της ανάδειξής της ως του μοναδικού παράγοντα που μπορεί να εξισορροπήσει το Ισραήλ στην περιοχή», λέει ο Μπατού στο TRT World εφιστώντας παράλληλα την προσοχή στον ρόλο της Τουρκίας.

Η αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία της Τουρκίας, τα υψηλής τεχνολογίας μη επανδρωμένα αεροσκάφη και οι αυξανόμενες ναυτικές της δυνατότητες που αναγνωρίζονται και από άλλες χώρες, θορυβούν την κυβέρνηση Νετανιάχου.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η Τουρκία πρόκειται να φιλοξενήσει μια κρίσιμη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην πρωτεύουσα αυτό το καλοκαίρι.

Παράλληλα, η αμυντική συμφωνία που υπεγράφη μεταξύ της Τουρκίας, η οποία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ, και του Ηνωμένου Βασιλείου, θεωρείται ένας ακόμη παράγοντας που ενισχύει τον ρόλο της Ankara εντός της Δυτικής Συμμαχίας.

Γιατί το ΝΑΤΟ έχει σημασία;

Το Ισραήλ ενοχλείται από την ιδιότητα της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, καθώς η ιδιότητα αυτή δυσχεραίνει την προσπάθεια του Τελ Αβίβ να παρεμποδίσει ενεργά τις δραστηριότητες της Ankara σε μια ευρεία γεωγραφική ζώνη, που εκτείνεται από τη Λιβύη και τη Σομαλία έως τη Συρία, λέει ο Άλι Μπουράκ Νταριτζιλί (Ali Burak Darıcılı), ακαδημαϊκός στο τμήμα διεθνών σχέσεων του Τεχνικού Πανεπιστημίου της Bursa.

Επισημαίνει ότι, παρά τις επιθετικές κινήσεις της σημερινής «ριζοσπαστικής θεοκρατικής» διοίκησης του Ισραήλ, η Τουρκία θα συνεχίσει να δρα ως ορθολογικός πολιτικός παράγοντας και θα απαντά με ισορροπημένο τρόπο στις προκλήσεις της κυβέρνησης Νετανιάχου.

H Τουρκία, μεσολαβώντας στις διαφορές μεταξύ Σομαλίας και Αιθιοπίας, προσπαθεί για την προστασία της εδαφικής ακεραιότητας της Σομαλίας, ενώ αντίθετα το Ισραήλ στοχεύει στη διατάραξη των περιφερειακών ισορροπιών μέσω κινήσεων για την αναγνώριση της Σομαλιλάνδης.

Όπως και στο παράδειγμα της Ανατολικής Αφρικής, η Τουρκία καταβάλλει προσπάθειες για την αποκλιμάκωση της έντασης και στην κρίση του Ιράν.

Στη Συρία, ενώ το Ισραήλ συνεχίζει τις επιθέσεις του υποστηρίζοντας διάφορες εθνοτικές και θρησκευτικές ομάδες, η Τουρκία συμβάλλει στην αποκατάσταση της σταθερότητας στη χώρα μέσω μιας ισχυρής κεντρικής εξουσίας.

Επισημαίνοντας ότι η νατοϊκή ιδιότητα της Τουρκίας αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για τις ριζοσπαστικές πολιτικές της κυβέρνησης Νετανιάχου, ο Μπατού υπογραμμίζει ότι παρά τις προπαγανδιστικές του δραστηριότητες, το Ισραήλ δεν θα μπορέσει να έχει κανένα αποτέλεσμα και τις χαρακτήρισε ως «μάταιη προσπάθεια».

Ενώ η Τουρκία έχει συμβάλει σε διάφορες αποστολές – από τη Σομαλία μέχρι το Κόσοβο, όπου ηγείται της ειρηνευτικής αποστολής της Συμμαχίας – το φιλοϊσραηλινό λόμπι στις ΗΠΑ και οι υποστηρικτές του δημοσιεύουν αμφιλεγόμενες εκθέσεις με στόχο τη διαμόρφωση ενός αντιτουρκικού κλίματος εντός του ΝΑΤΟ.

Ο Οζγκιούρ Κιορπέ (Özgür Körpe), ακαδημαϊκός στο Πανεπιστήμιο Εθνικής Άμυνας, λέει ότι η διατύπωση επικρίσεων βάσει των «νατοϊκών προτύπων» από παράγοντες εκτός της Συμμαχίας, θεωρείται ως μια προσπάθεια επηρεασμού των ενδοσυμμαχικών συζητήσεων.

Ορισμένα φιλοϊσραηλινά ινστιτούτα σκέψης προσπαθούν να επαναπροσδιορίσουν την ιεραρχία των συλλογικών απειλών του ΝΑΤΟ σε περιφερειακό επίπεδο, και οι αντιρρήσεις της Τουρκίας, πλαισιωμένες μέσα στις δικές της προτεραιότητες εθνικής ασφάλειας, παρουσιάζονται σκόπιμα ως ‘ενδοσυμμαχικές διαφωνίες’», τονίζει ο Κιορπέ.

Η αμφισβήτηση του ρόλου της Τουρκίας συνδέεται περισσότερο με την ενίσχυση της πολυπολικότητας στο διεθνές σύστημα, παρά με το στρατιωτικό της δυναμικό.

Η Τουρκία δεν αποτελεί πλέον έναν στατικό παράγοντα που περιορίζεται στη φύλαξη των νοτιοανατολικών συνόρων της Συμμαχίας, όπως συνέβαινε κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.

Ο Κιορπέ σημειώνει ότι όσοι επικρίνουν την Τουρκία δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ, αλλά πρόκειται για έναν περιορισμένο αριθμό ομάδων που «προβάλλουν διαρκώς αντιρρήσεις».

Παρά τις δραστηριότητες προπαγάνδας του Ισραήλ, οι αντιδράσεις στις επιθέσεις στη Γάζα και στη βία των εποίκων στη Δυτική Όχθη, εντείνονται τόσο στην Τουρκία όσο και στη δυτική κοινή γνώμη.

Η δριμεία κριτική που ασκείται από χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ, όπως η Ισπανία και πρόσφατα η Ιταλία, αναδεικνύει την αυξανόμενη δυσφορία της Δύσης απέναντι στο Τελ Αβίβ.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το ΝΑΤΟ έχει διαχειριστεί επιτυχώς πολλές κρίσεις στο παρελθόν και είναι σε θέση να αντιμετωπίσει και τις τρέχουσες εντάσεις.

Ο Νταριτζιλί λέει ότι η Συμμαχία θα δώσει μια ορθολογική απάντηση στις επιθετικές πολιτικές του Ισραήλ και στο ενδεχόμενο ενός πολέμου με το Ιράν.

«Χωρίς την Τουρκία, δεν είναι εφικτό για την Ευρώπη να οικοδομήσει μια πραγματική αρχιτεκτονική ασφάλειας. Το Ισραήλ δεν μπορεί να καθορίσει το μέλλον του ΝΑΤΟ», αναφέρει η σχετική εκτίμηση.

Οι πολυμέτωπες στρατιωτικές πολιτικές του Ισραήλ έχουν προκαλέσει κόπωση στο εσωτερικό της χώρας, ενώ εκτιμάται ότι το Τελ Αβίβ ενδέχεται να προσεγγίζει πλέον τα όρια των δυνατοτήτων του.

Στρατηγική αυτονομία

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η Τουρκία, έχοντας πλήρη επίγνωση των φιλοϊσραηλινών προπαγανδιστικών δραστηριοτήτων στις ΗΠΑ και σε άλλες περιοχές, ακολουθεί μια πολιτική «στρατηγικής αυτονομίας» με σκοπό την προστασία των συμφερόντων της σε διάφορες γεωγραφικές ζώνες.

Η συμμετοχή της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ παρέχει στην Ankara έναν σημαντικό μοχλό πίεσης, ωστόσο η πραγματική της ισχύς πηγάζει από τις εθνικές της δυνατότητες και το πολιτικό και στρατιωτικό της δυναμικό.

Η εμβέλεια της τουρκικής επιρροής, η οποία εκτείνεται από την αμυντική βιομηχανία έως τη Βόρεια Αφρική, το Αζερμπαϊτζάν και το Πακιστάν, παγιώνει την περιφερειακή ισχύ της Τουρκίας.

Φιλοϊσραηλινοί κύκλοι στις ΗΠΑ και προσωπικότητες όπως ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ, επιχειρούν να αποδυναμώσουν την αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας, ωστόσο η Ankara συνεχίζει με αποφασιστικότητα την εξωτερική της πολιτική παρά τις πιέσεις αυτές.

Ο Κιορπέ αναφέρει ότι η Τουρκία θα εμβαθύνει περαιτέρω τη στρατηγική της αυτονομία έναντι πιθανών αποπειρών περικύκλωσης και απομόνωσης.

Υπογραμμίζεται ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τη θεσμική της θέση εντός του ΝΑΤΟ και το γεωπολιτικό της βάρος ως διπλωματικό μοχλό.