Таканаречените „досиеја на Епштајн“ неодамна објавени од Министерството за правда на САД содржат вознемирувачки и веродостојни докази за систематска и масовна сексуална злоупотреба, трговија со луѓе и експлоатација на жени и девојчиња, што може да се окарактеризира како злосторства против човештвото, објавија денес експертите на ОН.

Како што наведуваат, овие дела може да се сметаат за сексуално ропство, репродуктивно насилство, присилно исчезнување, тортура, нечовечки и понижувачки третман и фемицид.

„Овие злосторства се извршени во контекст на супремацистички верувања, расизам, корупција, екстремна мизогинија и комодификација и дехуманизација на жени и девојчиња од различни делови на светот“, рекоа експертите на ОН во соопштение објавено на веб-страницата на Канцеларијата на ОН за човекови права.

Глобален криминален потфат

Во него се забележува дека овие откритија укажуваат на постоење на глобален криминален потфат и на „застрашувачките импликации од нивото на неказнивост за вакви злосторства“.

„Обемот, природата, систематскиот карактер и транснационалниот дострел на овие злосторства против жени и девојчиња се толку сериозни што голем број од нив би можеле разумно да го достигнат законскиот праг на злосторства против човештвото“, се вели во соопштението.

Експертите предупредија дека пријавените форми може да го достигнат овој праг и дека овие злосторства мора да бидат гонети пред сите надлежни национални и меѓународни судови.

„Сите обвинувања содржани во „досиејата Епштајн“ се скандалозни по природа и бараат независна, темелна и непристрасна истрага, како и истраги, со цел да се утврди како ваквите злосторства можеле да се случуваат толку долго“, велат експертите.

И покрај обемот на документите, тие предупредија на сериозни пропусти во усогласеноста и лошо редактирани податоци што откриваат чувствителни информации за жртвите, при што штетата често се случувала пред да бидат повлечени записите.

„Одговорноста беше ограничена и само еден близок соработник е под истрага“, се вели во соопштението, додавајќи дека според меѓународното право, државите се должни да го спречуваат, истражуваат и казнуваат насилството врз жените и девојчињата, вклучително и делата извршени од приватни актери.

Експертите ја пофалија храброста и отпорноста на жртвите во барањето одговорност по значителна лична цена. Група од овие жртви неодамна се сретна со специјалниот известувач на ОН за насилство врз жени и девојчиња.

„Неуспехот да се заштити нивната приватност ги става во опасност од одмазда и стигма. Неподготвеноста целосно да се откријат информации или да се прошират истрагите остави многу преживеани да се чувствуваат повторно трауматизирани и изложени на она што го опишуваат како „институционалнa маниполиција“, предупредија експертите и ги повикаа американските власти итно да се справат со овие пропусти и да обезбедат целосно откривање и репарации за жртвите, како и да стават крај на неказнивоста на сторителите.

Владите да дејствуваат решително

Тие, исто така, забележуваат дека застарувањето што го спречува гонењето на сериозни кривични дела што се припишуваат на криминалното претпријатие на Епштајн мора да се укине.

„Секоја сугестија дека е време да се откажеме од Досиејата Епштајн е неприфатлива. Тоа претставува неуспех во одговорноста кон жртвите. Само оставките на вклучените лица не се соодветна замена за кривична одговорност“, рекоа експертите на ОН.

Тие ги поздравија чекорите на поединечните влади за истрага на сегашни и поранешни функционери и лица именувани во досиејата и ги повикаа другите земји да го сторат истото.

„Неуспехот на владите ефикасно да ги истражат и гонат одговорните за овие злосторства, вклучително и соучество или согласност, каде што постои надлежност, ризикува да ги поткопа законските рамки насочени кон спречување и реагирање на насилството врз жените и девојчињата“, се вели во соопштението.

Се додава дека е потребно владите да дејствуваат решително за да ги изведат сторителите пред лицето на правдата.

„Никој не е премногу богат или премногу моќен за да биде над законот“, се заклучува во соопштението.

Процесот на објавување на Досиејата на Епштајн се спроведува во согласност со Законот за транспарентност на документите на САД, кој стапи на сила на 19 ноември 2025 година.

На 30 јануари, Министерството за правда на САД, по одложување, објави голема количина материјал, вклучувајќи повеќе од 3 милиони страници, 2.000 видеа и 180.000 слики.