Το ΝΑΤΟ αξιοποίησε την εναρκτήρια ημέρα της Συνόδου Κορυφής του 2026 στην Άνκαρα για να παρουσιάσει τους περιεκτικούς στόχους και το όραμά του για την επέκταση της αμυντικής βιομηχανίας της Συμμαχίας, ανακοινώνοντας σειρά πολυεθνικών προγραμμάτων προμηθειών στα οποία συμμετέχουν πολλά κράτη-μέλη, μεταξύ αυτών και η Τουρκία.
Οι πρωτοβουλίες για κοινή παραγωγή και οι νέες επενδύσεις αποσκοπούν στην ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Ευρώπης και στην ενίσχυση της διατλαντικής βιομηχανικής συνεργασίας.
Οι ανακοινώσεις έγιναν κατά τη διάρκεια του Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας του ΝΑΤΟ, της πρώτης επίσημης εκδήλωσης της διήμερης Συνόδου Κορυφής στην τουρκική πρωτεύουσα, όπου ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε δήλωσε ότι η Συμμαχία μετατρέπει τη δέσμευση που ανέλαβε πέρυσι για την αύξηση των αμυντικών δαπανών σε απτές στρατιωτικές δυνατότητες.
Ο Μαρκ Ρούτε, απευθυνόμενος στους συνέδρους, δήλωσε: «Σύμμαχοι και αμυντικές βιομηχανίες και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού θα ανακοινώσουν νέα μεγάλα έργα αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων και θα υπογράψουν συμβάσεις», επισημαίνοντας ότι οι επενδύσεις αυτές είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος του ΝΑΤΟ, καθώς και για την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης και της αμυντικής βιομηχανίας σε ολόκληρη τη Συμμαχία.
Το Φόρουμ έδωσε επίσης μια εικόνα της ατζέντας της Συνόδου Κορυφής, στην οποία αναμένεται να κυριαρχήσουν οι αμυντικές επενδύσεις, η βιομηχανική παραγωγική ικανότητα, ο επιμερισμός των βαρών και η συνεχιζόμενη στήριξη προς την Ουκρανία.
Νωρίτερα, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας της Τουρκίας Γιασάρ Γκιουλέρ είχε υπογραμμίσει ότι οι δεσμεύσεις σχετικά με τις αμυντικές δαπάνες πρέπει να μετατραπούν σε συγκεκριμένα έργα.
Νέα πολυεθνικά αμυντικά σχέδια
Μεταξύ των σημαντικότερων ανακοινώσεων ήταν και η έναρξη μιας πολυεθνικής πρωτοβουλίας για τη δημιουργία στόλου αεροσκαφών Airbus A400M Atlas, στην οποία συμμετέχουν το Βέλγιο, η Κροατία, η Γαλλία, η Πολωνία, η Ισπανία, η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Το πρόγραμμα βασίζεται στο υφιστάμενο πολυεθνικό πρόγραμμα αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού και μεταφοράς Airbus A330 MRTT του ΝΑΤΟ και υιοθετεί το μοντέλο «κοινή συγκέντρωση και διαμοιρασμός», το οποίο επιτρέπει στις συμμετέχουσες χώρες να προμηθεύονται από κοινού τα αεροσκάφη και να μοιράζονται το λειτουργικό κόστος, την εφοδιαστική υποστήριξη και την εκπαίδευση.
Παράλληλα, επιβεβαιώθηκε η ένταξη της Φινλανδία στον στόλο MRTT, ενώ το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε ότι το δέκατο αεροσκάφος ανεφοδιασμού Airbus A330 πρόκειται να παραδοθεί σύντομα.
Ο Μαρκ Ρούτε επιβεβαίωσε επίσης ένα κοινό πρόγραμμα προμήθειας έως και πέντε μη επανδρωμένων αεροσκαφών επιτήρησης μεγάλου ύψους και μεγάλης αυτονομίας Northrop Grumman MQ-4C Triton. Η Δανία, η Φινλανδία, η Γερμανία και η Νορβηγία θα προμηθευτούν από κοινού τα αεροσκάφη αυτά με στόχο την ενίσχυση των δυνατοτήτων Πληροφοριών, Επιτήρησης και Αναγνώρισης (ISR) του ΝΑΤΟ στους θαλάσσιους χώρους, κυρίως στην Αρκτική και την περιοχή του Άπω Βορρά.
Τα αεροσκάφη Triton θα συμπληρώσουν τον υφιστάμενο στόλο του προγράμματος Συμμαχικής Επίγειας Επιτήρησης του ΝΑΤΟ, ο οποίος εδρεύει στη Σιγκονέλα.
Σε μία ακόμη σημαντική ανακοίνωση σχετικά με τις επιχειρησιακές δυνατότητες της Συμμαχίας, το ΝΑΤΟ γνωστοποίησε ότι οι σύμμαχοι θα προμηθευτούν από κοινού έως και δέκα αεροσκάφη εναέριας επιτήρησης Saab GlobalEye για να αντικαταστήσουν τον γηρασμένο στόλο αεροσκαφών Boeing E-3A Sentry AWACS της Συμμαχίας, σε μια κίνηση που αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα εκσυγχρονισμού των δυνατοτήτων εναέριας έγκαιρης προειδοποίησης του ΝΑΤΟ τα τελευταία χρόνια.
Η αμυντική παραγωγή στο επίκεντρο
Πέραν των προμηθειών, το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε επίσης μια σειρά πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στην επιτάχυνση της παραγωγής της αμυντικής βιομηχανίας σε ολόκληρη τη Συμμαχία.
Διάφορα κράτη-μέλη συγκρότησαν νέους πολυεθνικούς συνασπισμούς προμηθειών για την από κοινού προμήθεια κρίσιμων δυνατοτήτων, ιδίως στους τομείς της αεράμυνας και των συστημάτων πλήγματος μεγάλου βεληνεκούς, με στόχο την επιτάχυνση των παραδόσεων τόσο προς τις συμμαχικές ένοπλες δυνάμεις όσο και προς την Ουκρανία.
Μεταξύ των ανακοινώσεων που αφορούν τον αμυντικό τομέα περιλαμβάνονται νέες πρωτοβουλίες συμπαραγωγής μεταξύ αμερικανικών και ευρωπαϊκών αμυντικών εταιρειών. Σε αυτές συγκαταλέγονται η συμφωνία μεταξύ της Lockheed Martin και της Rheinmetall για την επέκταση της παραγωγής του συστήματος πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς ATACMS στην Ευρώπη, καθώς και ένα ξεχωριστό πρόγραμμα της Lockheed Martin με στόχο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ικανότητας υποστήριξης των πυραύλων αναχαίτισης Patriot PAC-3.
Η πρωτοβουλία αυτή αποσκοπεί στην ταχεία ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας της Ευρώπης, ενδυναμώνοντας παράλληλα τη διατλαντική βιομηχανική συνεργασία.
Ο Μαρκ Ρούτε δήλωσε: «Πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη και για μια ένδειξη της διατλαντικής ενότητας του ΝΑΤΟ όσον αφορά την εξασφάλιση δυνατοτήτων που είναι καθοριστικής σημασίας για την ασφάλειά μας. Η Συμμαχία μας μπορεί να επιτύχει περισσότερα όταν ενεργεί από κοινού».
Σύμφωνα με το ΝΑΤΟ, οι πρωτοβουλίες κοινής παραγωγής αποτελούν μέρος των προσπαθειών μετατροπής του νέου στόχου αμυντικών επενδύσεων της Συμμαχίας σε απτές στρατιωτικές δυνατότητες, αξιοποιώντας τη συνδυασμένη βιομηχανική ικανότητα και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Η Τουρκία δίνει προτεραιότητα στις στρατιωτικές δυνατότητες και όχι στις δαπάνες
Η Τουρκία, η οποία φιλοξενεί τη φετινή Σύνοδο Κορυφής, αξιοποίησε επίσης την ευκαιρία για να τονίσει ότι η αύξηση των αμυντικών δαπανών δεν θα πρέπει να παραμείνει μια δημοσιονομική δέσμευση, αλλά να μετατραπεί σε συγκεκριμένες στρατιωτικές δυνατότητες.
Μιλώντας σε ξεχωριστή εκδήλωση του ΝΑΤΟ στην Άνκαρα, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας της Τουρκίας Γιασάρ Γκιουλέρ χαιρέτισε την τάση των συμμάχων να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι η αποτροπή προκύπτει τελικά από τις ετοιμοπόλεμες δυνάμεις, τα πυρομαχικά, την ολοκληρωμένη αεράμυνα και αντιπυραυλική άμυνα, την εφοδιαστική υποστήριξη και μια ανθεκτική αμυντική βιομηχανική βάση, λέγοντας: «Η αύξηση των αμυντικών δαπανών είναι σημαντική. Ωστόσο, οι δαπάνες από μόνες τους δεν παράγουν αποτροπή».
Ο Γκιουλέρ δήλωσε ότι η Τουρκία υποστηρίζει μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή συμβολή στην άμυνα του ΝΑΤΟ, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η διατήρηση του αναντικατάστατου διατλαντικού δεσμού με τις Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθεί να έχει καθοριστική σημασία.
Αναφέροντας ότι η τουρκική αμυντική βιομηχανία συνεχίζει να αναπτύσσεται, ο Γκιουλέρ δήλωσε ότι η Τουρκία δίνει προτεραιότητα, κατά την επόμενη τριετία, στην προμήθεια συστημάτων αεράμυνας και βαλλιστικής πυραυλικής άμυνας, συστημάτων πυρός μεγάλου βεληνεκούς και μη επανδρωμένων συστημάτων, ενώ έχει φθάσει σε προηγμένο επίπεδο στους τομείς των μη επανδρωμένων συστημάτων, των συστημάτων αεράμυνας, του ηλεκτρονικού πολέμου, των πυρομαχικών, των ναυτικών πλατφορμών, της αεροπορίας, καθώς και των τεχνολογιών διοίκησης και ελέγχου.
Ο Γκιουλέρ υποστήριξε ότι η αμυντική συνεργασία μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να παραμείνει «συμπεριληπτική, ενοποιητική και αμοιβαία ενισχυτική», υπογραμμίζοντας ότι οι από κοινού αναπτυσσόμενες δυνατότητες μπορούν να συμβάλουν στην κάλυψη των κενών της Συμμαχίας στους τομείς της παραγωγής και των στρατιωτικών δυνατοτήτων.
Νέες πρωτοβουλίες για τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και την παραγωγή
Ο Μαρκ Ρούτε ανακοίνωσε επίσης αρκετές νέες βιομηχανικές πρωτοβουλίες σε επίπεδο Συμμαχίας, με στόχο την αντιμετώπιση των αναγκών που έχουν προκύψει στο πεδίο των επιχειρήσεων.
Η πρωτοβουλία NATO Engine θα δημιουργήσει ένα δίκτυο αμυντικών εργοστασίων και παραγωγικών εγκαταστάσεων στις χώρες-συμμάχους, με στόχο την αύξηση της παραγωγικής ικανότητας.
Παρουσιάζοντας το πρόγραμμα, ο Ρούτε δήλωσε: «Καμία χώρα δεν μπορεί να καλύψει μόνη της την αυξανόμενη ζήτηση».
Το ΝΑΤΟ εγκαινίασε επίσης την πρωτοβουλία Drone Edge, η οποία αποσκοπεί στην ενίσχυση των δυνατοτήτων αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAV). Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας αυτής, οι σύμμαχοι συμφώνησαν να διαθέσουν περισσότερα από 40 δισεκατομμύρια δολάρια για επενδύσεις σε δυνατότητες αντιμετώπισης UAV μέσα στην επόμενη πενταετία και να εκπαιδεύσουν έως το τέλος του 2027 πέντε φορές περισσότερους χειριστές μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Οι ανακοινώσεις αντικατοπτρίζουν τα διδάγματα που αντλήθηκαν από τις σύγχρονες συγκρούσεις —ιδίως από την εκτεταμένη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών στην Ουκρανία.
Οι ανακοινώσεις αυτές για την αμυντική βιομηχανία έγιναν σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι επιδιώκουν να αποδείξουν ότι η δέσμευση που ανέλαβαν πέρυσι να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες έως το 5% του ΑΕΠ αρχίζει να μετατρέπεται σε απτές στρατιωτικές δυνατότητες.
Η εξέλιξη αυτή σημειώνεται ενώ ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να καλεί επίμονα τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του αμυντικού βάρους του ΝΑΤΟ.
Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον σηματοδοτεί μια σταδιακή μετατόπιση προς την κατεύθυνση της ανάληψης μεγαλύτερων στρατιωτικών δυνατοτήτων από τους ίδιους τους συμμάχους, ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναλαμβάνουν ολοένα και μεγαλύτερη ευθύνη για τη συμβατική άμυνα της ηπείρου.
Ο Ρούτε χαρακτήρισε τις εξελίξεις αυτές ως απόδειξη αυτού που αποκάλεσε «NATO 3.0», μιας Συμμαχίας στην οποία μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανική βάση συμπληρώνει τη συνεχιζόμενη διατλαντική συνεργασία.
