Σε επιβλαβή επίπεδα επιφανειακού όζοντος εκτέθηκε σχεδόν το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού το 2026, σύμφωνα με νέα ανάλυση της Υπηρεσίας Παρακολούθησης της Ατμόσφαιρας Copernicus (CAMS).
Η ανάλυση, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα την Τετάρτη, καταδεικνύει πώς ο συνδυασμός ακραίας ζέστης και ατμοσφαιρικής ρύπανσης οδήγησε σε έξαρση της ρύπανσης από όζον σε εκτεταμένες περιοχές του πλανήτη κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του έτους.
Σύμφωνα με την CAMS, μόλις το 5% του παγκόσμιου πληθυσμού εκτέθηκε σε επίπεδα όζοντος που χαρακτηρίζονται «καλά», με την Ασία να αναδεικνύεται ως η πλέον πληγείσα περιοχή παγκοσμίως, ακολουθούμενη από την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική.
Στην Ασία, περίπου το 60% του πληθυσμού εκτέθηκε σε «εξαιρετικά κακά» επίπεδα όζοντος το 2026, ποσοστό που εκτινάσσεται στο 90% όταν συνυπολογιστούν οι πληθυσμοί που εκτέθηκαν σε επίπεδα που χαρακτηρίζονται «κακά» και «πολύ κακά».
Στην Ευρώπη, το 50% του πληθυσμού εκτέθηκε σε «κακά», «πολύ κακά» ή «εξαιρετικά κακά» επίπεδα όζοντος, καθώς τα διαδοχικά κύματα καύσωνα μεταξύ Ιουνίου και Αυγούστου συνέβαλαν καθοριστικά στην αύξηση των συγκεντρώσεων του όζοντος.
«Το κλιματικό τίμημα του όζοντος»
Στη Βόρεια Αμερική, περισσότερα από τα δύο τρίτα του πληθυσμού εκτέθηκαν σε «κακά», «πολύ κακά» ή «εξαιρετικά κακά» επίπεδα όζοντος, καθώς οι εκπομπές από τις μεγάλες δασικές πυρκαγιές συνέβαλαν στις αυξημένες συγκεντρώσεις του ρύπου.
Σύμφωνα με την CAMS, η Ωκεανία παρέμεινε η περιοχή με τη χαμηλότερη έκθεση σε όζον, με το σύνολο του πληθυσμού της να καταγράφει επίπεδα που χαρακτηρίζονται «καλά» ή «μέτρια».
Στη Νότια Αμερική, το 81% του πληθυσμού εκτέθηκε σε «καλά» ή «μέτρια» επίπεδα όζοντος, ενώ στην Αφρική το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώθηκε στο 56%.
Η ανάλυση ανέδειξε επίσης την αυξανόμενη σημασία της διασυνοριακής ατμοσφαιρικής ρύπανσης, καθώς ο καπνός από τις δασικές πυρκαγιές, η σκόνη των ερήμων και άλλοι ρύποι διανύουν χιλιάδες χιλιόμετρα, διασχίζοντας εθνικά σύνορα και ωκεανούς.
Η CAMS επισήμανε ότι τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν τη στενή σχέση ανάμεσα στην κλιματική αλλαγή και την ποιότητα του αέρα.
Το ίδιο το όζον αποτελεί αέριο του θερμοκηπίου, ενώ οι υψηλότερες θερμοκρασίες μπορούν να δημιουργήσουν συνθήκες που ευνοούν τον σχηματισμό του, προκαλώντας αυτό που οι επιστήμονες περιγράφουν ως «κλιματικό τίμημα του όζοντος» (ozone-climate penalty).
«Η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν γνωρίζει εθνικά σύνορα», δήλωσε η Λοράνς Ρουίγ, διευθύντρια της CAMS. «Ο καπνός των πυρκαγιών, το όζον και η σκόνη μπορούν να ταξιδέψουν χιλιάδες χιλιόμετρα, επηρεάζοντας κοινότητες που βρίσκονται πολύ μακριά από την πηγή προέλευσής τους».
Η Ρουίγ υπογράμμισε ότι τα πορίσματα της έκθεσης καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για παγκόσμια ανάληψη δράσης γύρω από την ποιότητα του αέρα, παράλληλα με τα μέτρα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
