Министерот за надворешни работи на Туркије, Хакан Фидан, вчера изјави дека планираниот самит на НАТО во Анкара ќе претставува „историска можност“ за повторно потврдување на единството на Алијансата, нагласувајќи ја потребата од зачувување на трансатлантските врски и зајакнување на европската димензија на НАТО.

Зборувајќи на Виенската школа за меѓународни студии за време на неговата официјална посета на Австрија, Фидан рече дека одржувањето на трансатлантските врски останува стратешка неопходност за Туркије, додавајќи дека напорите за изградба на поспособен и европски НАТО ќе бидат во центарот на дискусиите на самитот.

Тој предупреди дека иако воените капацитети низ целиот свет стануваат побрзи и попрецизни, стратешкото размислување не напредува со исто темпо, што доведува до ситуации каде што се користи сила без јасно дефинирани политички крајни цели.

Повикувајќи се на тековните конфликти, особено на Блискиот Исток, Фидан рече дека дипломатите мора да играат поголема улога во управувањето со кризи обликувани од неконзистентни политички цели.

Посредничката улога на Туркије, војната во Украина

Истакнувајќи го дипломатскиот дострел на Туркије, Фидан истакна дека земјата ја проширила својата глобална мрежа од 163 мисии во 2002 година на 264 денес, што ја прави трета најголема дипломатска мрежа во светот. Тој рече дека ова широко присуство ја поддржува растечката улога на Туркије како посредник во регионалните и глобалните конфликти.

Осврнувајќи се на војната меѓу Русија и Украина, Фидан рече дека Туркије се фокусирала на прекинување на конфликтот уште од неговиот почеток, предупредувајќи дека продолжените борби го зголемуваат ризикот од ескалација надвор од сегашниот театар. Тој истакна дека војната, сега во својата петта година, се нормализирала во некои кругови, развој што го опиша како опасен и за регионот и за глобалната безбедност.

Фидан рече дека Анкара повеќе пати била домаќин на Русија и Украина на разговори и останува подготвена да олесни понатамошни преговори сè додека не се постигне праведен и траен мир.

Самит на НАТО, европска безбедносна архитектура

Во врска со европската безбедност, Фидан рече дека безбедносната архитектура што ќе се појави по војната меѓу Русија и Украина ќе одреди дали Европа како целина ќе остане безбедна во иднина, предупредувајќи дека системот по Втората светска војна е под значителен притисок.

Потсетувајќи дека Туркије е сојузник на НАТО повеќе од 70 години, тој рече дека претстојниот самит во Анкара ќе биде „историска можност“ за повторно потврдување на единството на алијансата, нагласувајќи дека одржувањето на трансатлантските врски е стратешка неопходност за Анкара. Тој додаде дека напорите за изградба на поспособен и европски НАТО ќе бидат во центарот на дискусиите.

Фидан, исто така, нагласи дека Европа се протега надвор од Европската Унија, повикувајќи на поблиска координација помеѓу безбедносните и одбранбените иницијативи на ЕУ и сојузниците на НАТО, вклучително и оние надвор од блокот. Тој го критикуваше она што го опиша како „оружување“ на заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ.

Кандидатурата на Туркије кон ЕУ, проширувајќи ги врските со Азија

Осврнувајќи се на пошироките приоритети на надворешната политика, Фидан рече дека Турција се стреми да го продлабочи ангажманот со Југоисточна Азија, потсетувајќи на нејзиното барање да стане партнер за дијалог на Асоцијацијата на земјите од Југоисточна Азија (АСЕАН).

Тој додаде дека Анкара има за цел да ја институционализира соработката преку договори, стратешки партнерства и мултилатерални механизми.

Во врска со односите со Европската Унија, Фидан рече дека целта на Туркије за членство во ЕУ останува непроменета, но посочи на структурните предизвици во рамките на блокот, вклучувајќи ги и механизмите за донесување одлуки што им овозможуваат на поединечните земји-членки да го блокираат напредокот.

Фидан рече дека еден од најпроблематичните аспекти на односите Туркије-ЕУ е подемот на политиката на идентитет во Европа, истакнувајќи дека до 2007 година процесот на пристапување во голема мера напредувал врз основа на технички критериуми.

Тој рече дека во тоа време било јасно наведено дека членството на Туркије ќе биде поддржано доколку ги исполнува потребните услови, но додаде дека овој пристап се променил по изборот на поранешниот француски претседател Никола Саркози во 2007 година.

Фидан, исто така, посочи дека текот на европската историја можел да биде поинаков доколку Туркије се придружеше на ЕУ во 2000-тите или 2010-тите, велејќи дека Брегзит можеби немаше да се случи и дека блокот можел да биде поотпорен во однос на неодамнешните предизвици.

Тој рече дека Туркије има потенцијал да игра клучна улога во отворањето на Европа кон други региони, додавајќи дека иако ЕУ успешно функционирала како наднационална структура, никогаш не се стремела да формира поширок „цивилизациски идентитет“, каде што Туркије би можела да понуди поинклузивен модел.

Фидан забележа неодамнешно оживување во односите Туркије-ЕУ, но рече дека сè уште нема силна политичка волја меѓу европските земји отворено да го поддржат членството на Туркије, дури и ако ги исполнува потребните критериуми.

Блискиот Исток

Осврнувајќи се на Блискиот Исток, Фидан предупреди дека експанзионистичките политики на Израел се развиле во глобална безбедносна закана, велејќи дека нестабилноста на Блискиот Исток сега се протега далеку над регионот преку нарушени енергетски пазари, намерно поттикнати конфликти и ризик од масовна миграција кон Европа.

Тој рече дека пристапите што даваат приоритет на надворешната доминација над регионот доведоа до години нестабилност, нагласувајќи дека „регионалната сопственост“ останува неопходна за постигнување траен мир.

Посочувајќи ја Сирија како пример за релативна стабилност, Фидан рече дека земјата се фокусира на напорите за закрепнување и задоволување на потребите на своето население.

Тој, исто така, ја истакна обновената итност на долго заговараните проекти за поврзување по тензиите што влијаат на Ормутскиот теснец, истакнувајќи дека железничките врски, цевководите и товарните патишта што го поврзуваат Заливот со меѓународните пазари преку Турција, Ирак и Сирија се меѓу клучните иницијативи.

Во врска со односите меѓу САД и Иран, Фидан рече дека преговорите достигнале критична фаза, нагласувајќи дека Туркије не е само набљудувач. Тој рече дека Анкара одржува паралелни канали и со Вашингтон и со Техеран, додека активно ги поддржува тековните напори за медијација, предупредувајќи дека секое продолжување на прекинот на огнот не треба да се зема здраво за готово.

Фидан додаде дека сложеноста на долгогодишните регионални проблеми ги прави брзите решенија малку веројатни, но потврди дека Турција ќе продолжи да придонесува во напорите насочени кон нивно решавање.

Улогата на дипломатијата, стратешка визија

Фидан рече дека меѓународниот систем е во „пресвртница“, обликувана од длабоки и често променливи системски сили, нагласувајќи дека неговата иднина не треба да се остава на случајност или да се диктира од најгласните гласови.

Тој нагласи дека овој процес мора да го водат оние кои ја комбинираат стратешката визија со подготвеност да ја преземат тешката работа на дипломатијата, нагласувајќи ја растечката важност на професијата.

„Нашата професија бара и научна строгост и уметничка финеса“, рече Фидан, додавајќи дека институциите како што е Дипломатската академија во Виена играат клучна улога во подготовката на идните дипломати не само да го разберат светот каков што е, туку и да помогнат во обликувањето каков што треба да биде.

Тој, исто така, нагласи дека убедувањето, а не принудата, е најмоќната алатка на дипломатијата, истакнувајќи ја важноста на изборот на соработка пред конфликт и дијалог пред поделба.

Фидан рече дека овој пристап останува централен за надворешната политика на Туркије низ регионите, вклучувајќи го Блискиот Исток, Украина и евроатлантската област.