Компанијата Мета на Марк Закерберг се согласила да плати 17 милијарди долари за да затвори еден од најопасните правни фронтови што некогаш биле отворени против технолошка компанија.

Сопственикот на Фејсбук, Инстаграм и ВотсAп во среда постигна спогодба со 47 американски држави, Дистриктот Колумбија и неколку американски територии, согласувајќи се на казни до 17,1 милијарди долари и на длабоки промени во своите производи. 

Обвинувањата беа исклучително сериозни: дека ги загрозувале децата со методи на зависност на своите социјални мрежи, дека ја заведувале јавноста во врска со нивната безбедност и дека нелегално собирале лични податоци од малолетници.

Ова е една од најголемите суми што која било технолошка компанија некогаш им ги платила на американските држави. 

Мета плаќа околу 12 милијарди долари во првиот чекор. Износот се зголемува на цели 17,1 милијарди долари ако Снеп, ТикТок и ЈуТјуб исто така се спогодат со државите и се согласат на истите финансиски казни и модификации на производите - така што сумата е делумно лост со кој сега се врши притисок врз целата индустрија.

Во исто време, Мета во среда постигна спогодба и со државата Тексас, на која ѝ плати 1 милијарда долари за слични обвиненија. Ова не е крајот, бидејќи наскоро доаѓаат бројни други слични тужби поднесени од поединци и училишни окрузи.

Она што „Њујорк тајмс“ го опиша како „драматична капитулација“ всушност беше превентивна мерка и избегнување на процес што можеше да ја чини Метa неспоредливо повеќе. 

Спогодбата го завршува таканаречениот процес „предводник“ во федералниот суд во Оукленд, каде што Калифорнија, Колорадо, Кентаки и Њу Џерси бараа приближно 200 милијарди долари, тврдејќи дека Мета им наштетила на децата.

Сепак, парите се помал проблем за Мета бидејќи нивните акции веднаш скокнаа по веста за спогодбата, па компанијата сега вреди 1470 милијарди долари, а во последниот квартал генерираше 60,8 милијарди долари приходи.

Проблемот за компанијата е што ќе мора да ги редизајнира самите производи - и за сите корисници во САД, не само за малолетниците. 

Според „Тајмс“, компанијата се согласила да го прекине озлогласеното бесконечно скролување, да воведе двочасовно дневно ограничување на Инстаграм и Фејсбук, да ја ограничи употребата помеѓу полноќ и 6 часот наутро и да ги исклучи известувањата од 22 часот до 7 часот наутро.

Мета, исто така, се согласила да ги ограничи карактеристиките што психолозите ги поврзуваат со негативните социјални споредби - филтри за разубавување и јавно броење на „лајкови“ - и да ја зајакне проверката на возраста и родителската контрола. 

Тоа оди директно до срцето на бизнисот на Мета - чиј бизнис е времето што го поминувате во скролување бидејќи сè се претвора во пари за реклами.

Затоа логиката на спогодбата, како што професорот на Правниот факултет Дјук, Стјуарт Бенџамин, ја сумираше за Њујорк Тајмс, е брутално едноставна: „цената за одржување на бесконечно скролување, автоматско пуштање, филтри и слично е едноставно преголем ризик за компанијата“. 

Со други зборови, поевтино е да се исклучи машинеријата отколку да се брани од неа на суд. Државните адвокати, на крајот на краиштата, позајмија сценарио од 1990., истото што ја собори тутунската индустрија - третирајќи ги „лајковите“ и автоматското пуштање како никотин на дигиталното доба.

За разлика од САД, која ги штити децата со тужби против компании, Европа оди кон легално исфрлање на децата од мрежите и им се заканува на компаниите со казни пресметани како процент од вкупниот глобален промет.

На 10 јули оваа година, Европската комисија издаде прелиминарен заклучок дека зависничкиот дизајн на Инстаграм и Фејсбук го крши Законот за дигитални услуги (ДСA). 

Самите функции што Мета сега ги исклучува во Америка беа на обвинителната клупа: бесконечно скролување, автоматско пуштање и „високо персонализирани“ системи за препораки.

Комисијата заклучи дека Мета не ги проценила сериозно ризиците што овие механизми ги претставуваат за благосостојбата на корисниците, особено малолетниците, и дека мерките што наводно ги штитат децата се бескорисни.