Türkiye ka miratuar një legjislacion të ri për të rregulluar përdorimin e rrjeteve sociale nga fëmijët nën moshën 15 vjeç.

Ligji, i miratuar nga Asambleja e Madhe Kombëtare më 23 prill, ndalon të miturit nën 15 vjeç të hapin llogari në këto platforma dhe kërkon që ofruesit e këtij shërbimi të zbatojnë kontrolle të qarta prindërore, përfshirë monitorimin e kohës së përdorimit dhe marrjen e pëlqimit për regjistrim.

Platformat gjithashtu duhet të trajtojnë me shpejtësi ankesat dhe të ndërmarrin masa kundër reklamave mashtruese; shkeljet mund të dënohen në sanksione, përfshirë ndalimin e reklamave ose kufizime të kapacitetit të rrjetit.

Platformat e lojërave digjitale po ashtu detyrohen të zbatojnë klasifikime sipas moshës. Ligji do të hyjë në fuqi gjashtë muaj pas publikimit në gazetën zyrtare.

Dilema e Der Spiegel

Mënyra se si media ua paraqet një temë lexuesve të saj, duke përdorur korniza të caktuara interpretimi, ndikon në mënyrë vendimtare në kuptimin e këndvështrimit tjetër.

Organizatat mediatike e përdorin intensivisht këtë metodë për të orientuar dhe formësuar perceptimin e njerëzve mbi një çështje të caktuar dhe mënyrën se si duhet të mendojnë për të.

Edhe pse kompanitë mediatike janë kryesisht të vetëdijshme se kjo praktikë është joetike dhe bie ndesh me teorinë mediatike, ato nuk heqin dorë nga qëndrimi i tyre i zellshëm në kornizimin e përmbajtjes.

Kur bëhet fjalë për Türkiye, mediat evropiane kanë ofruar vazhdimisht shembuj veçanërisht të dukshëm të kësaj qasjeje.

Mënyra se si Der Spiegel i paraqet rregulloret aktuale ligjore është gjithashtu një shembull i fortë i kësaj.

Reagimi gazetaresk i Der Spiegel ndaj të njëjtit lloj rregullimi, qoftë i planifikuar nga Bashkimi Evropian (BE) apo i zbatuar nga Türkiye, është diametralisht i kundërt.

Ta quash këtë thjesht një kundërthënie është tepër sipërfaqësore, pasi njëanshmëria është e qartë.

Ndërsa Der Spiegel e përkufizon rregullimin e BE-së si “mbrojtje dhe rregullim”, të njëjtën masë nga Türkiye e paraqet si “ndalim dhe mbikëqyrje të diskutueshme”.

Nga çdo këndvështrim, kjo zbulon një mospërputhje të qartë.

Kritika ndaj DW Turkish

Mënyra se si DW Turkish e paraqet këtë rregullore ligjore shfaq gjithashtu një lloj shtrembërimi.

Në një tekst që në fillim duket si një raportim neutral lajmesh, fraza si “ekziston frika se ky ndalim mund të prekë edhe të rriturit” ose “ka shqetësime se zbatimi mund të synojë në fakt përdoruesit e rritur” futen në shumë pika.

Kjo krijon një kornizë negative interpretimi për lexuesin.

Kjo qasje bie ndesh si me parimet gazetareske, ashtu edhe me synimin për t’u ofruar lexuesve përmbajtje pluraliste.

Paraqitja e VPN-ve si “softuer i përdorur për të anashkaluar censurën në vende si Türkiye me ndalime të internetit” kritikohet gjithashtu si pasqyrim i një perspektive të shtrembëruar.

Në vitin 2020, DW Turkish mbajti një qëndrim të ngjashëm, duke i paraqitur negativisht rregulloret e rrjeteve sociale në Türkiye.

Në atë kohë argumentohej se rregullime të tilla ishin të mundshme “në vende me standarde të larta ligjore si Gjermania”, ndërsa “mbartin rrezik të lartë abuzimi në shtete autokratike”.

Edhe pse ky qëndrim duket se është zbutur sot, ai mbetet ende i dallueshëm.

Kërkimi global për zgjidhje

Jo vetëm Türkiye, por edhe shumë vende në mbarë botën po kërkojnë zgjidhje për të mbrojtur fëmijët nga rreziqet që lidhen me rrjetet sociale.

Shumë shtete po marrin masa për të kufizuar qasjen e fëmijëve nën 15 vjeç në platformat e rrjeteve sociale.

Në sfond qëndrojnë probleme në rritje si mungesa e përqendrimit, bullizmi, humbja e motivimit, glorifikimi i armëve dhe radikalizimi, të cilat po bëhen gjithnjë e më të dukshme me përparimin e digjitalizimit.

Kjo temë është ndër çështjet më të diskutuara në mbarë botën.

Australia ishte vendi i parë që miratoi një legjislacion të tillë, duke kufizuar qasjen për personat nën 16 vjeç në platforma si TikTok, Instagram, Snapchat, X dhe Facebook në dhjetor 2025.

Franca ka ndërmarrë gjithashtu hapa të rinj, me një ligj përkatës të miratuar nga Senati. Disa vende aziatike kanë rregullore të ngjashme.

Danimarka dhe Norvegjia po punojnë për ndalime për moshat nën 15 dhe 16 vjeç, përkatësisht. Kryeministri norvegjez Jonas Gahr Store deklaroi se një projektligj përkatës do të paraqitet më vonë këtë vit.

Debati po zhvillohet edhe në Britaninë e Madhe. Kryeministri Keir Starmer theksoi se rregulloret ekzistuese janë të pamjaftueshme për të mbrojtur fëmijët nga ndikimet e dëmshme të internetit.

Greqia njoftoi se do të ndalojë përdorimin e rrjeteve sociale për personat nën 15 vjeç nga 1 janari 2027.

Në nivel të BE-së, Presidentja e Komisionit Ursula von der Leyen deklaroi se një “aplikacion i ri për verifikimin digjital të moshës” është teknikisht gati për përdorim dhe do të prezantohet së shpejti. Kjo tregon se tashmë ekziston një konsensus i gjerë në këtë fushë.

Në tërësi, është e qartë se shumë shtete, pavarësisht qasjeve të tyre të ndryshme, përballen me një sfidë të përbashkët: mbrojtjen e fëmijëve në një botë gjithnjë e më digjitale.

Me këtë rregullore të re, Türkiye po pozicionohet brenda këtij zhvillimi global dhe po ndjek synimin për të mbrojtur fëmijët nga efektet negative të rrjeteve digjitale.