Европската централна банка (ЕЦБ) во четврток ги зголеми каматните стапки во еврозоната за прв пат од есента 2023 година, за четвртина процентен поен, за да ја ограничи инфлацијата поттикната од зголемувањето на цените на енергијата поради војната на Блискиот Исток.

Па така каматната стапка за рефинансирање на банките од 17 јуни ќе биде 2,40%, а каматната стапка за банкарски прекуноќни депозити ќе биде 2,25%.

Комерцијалните банки во иднина ќе плаќаат камата од 2,65% за прекуноќни кредити.

Управниот совет е решен да обезбеди стабилизација на инфлацијата на целното ниво од 2% на среден рок преку спроведување монетарна политика, според образложението на денешната одлука.

Инфлацијата во еврозоната изнесуваше 3,2% во мај, според прелиминарните проценки на Евростат, и беше највисока од септември 2023 година.

Цените на енергијата пораснале за дури 10,9% на годишно ниво, поттикнати од зголемувањето на цените на нафтата поради нападот на САД и Израел врз Иран.

Инфлацијата во еврозоната беше само 1,9% во февруари, а енергијата беше поевтина од минатата година.

За граѓаните и компаниите, повисоките каматни стапки ќе значат поскапо задолжување, што обично ја попречува побарувачката и економската активност. Само во првиот квартал, економијата на еврозоната се намалила за 0,2% во споредба со претходните три месеци, според Евростат.

„Тројка“ за 2026 година

Според најновите, ревидирани проекции на ЕЦБ, инфлацијата треба да биде 3% оваа година, што е за 0,4 процентни поени повисока од онаа што ја предвидоа во март.

Тие, исто така, ја зголемија својата прогноза за инфлацијата за 2027 година, за 0,3 процентни поени, на 2,3%.

Зголемените прогнози за стапката на инфлација според основното сценарио, како што наведува ЕЦБ во соопштението, ги одразуваат повисоките цени на енергијата, за кои очекуваат дека до одреден степен ќе се пренесат на порастот на цените на храната, стоките и услугите.

Во 2028 година очекуваат инфлацијата да забави на 2%, што укажува само на малку поблаг пораст на цените од очекувањата на почетокот на пролетта.

Основната инфлација, која ги исклучува цените на енергијата и храната, треба да биде 2,5% оваа година, според нивните нови проценки, и 0,2 процентни поени повисока од нивните прогнози од март.

За следната година, тие ја потврдија прогнозата за основна инфлација од 2,2 проценти, која треба да остане на тоа ниво во 2028 година и да биде само малку повисока отколку што посочија пред три месеци.

Раст под „единица“

Според основното сценарио, економската активност во Еврозоната треба да порасне за 0,8% оваа година, пресмета ЕЦБ, намалувајќи ја претходната проценка за 0,1 процентен поен.

Во 2027 година, растот треба да се забрза на 1,2%, а исто така да биде поблаг за 0,1 процентен поен отколку што предвидоа во март.

Пониските прогнози за раст за 2026 и 2027 година го одразуваат поизразеното влијание на војната врз пазарите на стоки и реалните приходи, како и врз довербата.

Тие малку ја зголемија прогнозата за 2028 година, кога се очекува растот да се забрза на 1,5%. Во март, тие предвидоа раст од 1,4%.

Перспективата останува неизвесна, нагласува ЕЦБ, па инфлацијата може да биде повисока, а економскиот раст послаб од моментално очекуваниот, во зависност од интензитетот и времетраењето на шокот поврзан со скокот на цените на енергијата и обемот на неговите индиректни и секундарни ефекти.

Инфлацијата, според тоа, би можела да достигне 4% оваа година и да се забрза на 5,3% во 2027 година ако шокот е посилен и се протега во подолг временски период.

Во такво сценарио, економијата би пораснала само за околу 0,5% оваа и следната година, пресметаа експертите на ЕЦБ.

Извор: ХИНА