Samiti i OKB-së për klimën COP31 u hap të hënën në qytetin turistik mesdhetar të Antalyas në Türkiye, me udhëheqësit që kërkojnë veprime më të shpejta për të përmbushur angazhimet klimatike, për të përshpejtuar tranzicionin e energjisë së pastër dhe për të kanalizuar mbështetje financiare për vendet e cenueshme, raporton Anadolu.

Konferenca e 31-të e Palëve (COP31) e Konventës Kornizë të OKB-së për Ndryshimet Klimatike (UNFCCC), që do të zhvillohet nga 9 deri më 20 nëntor, bashkon përfaqësues nga e gjithë bota për negociata mbi uljen e emetimeve, përshtatjen ndaj klimës dhe financimin.

Türkiye po pret samitin nën kryesimin e ministrit të Mjedisit, Urbanizimit dhe Ndryshimeve Klimatike Murat Kurum, ndërsa ministri australian i Ndryshimeve Klimatike dhe Energjisë, Chris Bowen, shërben si president i negociatave.

Duke iu drejtuar seancës hapëse, Kurum paralajmëroi për kriza të ndërlidhura globale, duke përfshirë tensionet gjeopolitike, pasigurinë ekonomike, ndërprerjet e zinxhirit të furnizimit dhe ndikimet gjithnjë e më të rënda klimatike.

"Politika e klimës sot është gjithashtu politikë zhvillimi. Është politikë ushqimore. Politikë energjetike. Politikë urbane. Politikë shëndetësore", tha ai, duke theksuar nevojën që vendimet për klimën të sjellin përfitime të prekshme për komunitetet.

Kurum tha se Türkiye dëshiron që COP31 të bëhet një "COP Zbatimi", e ndërtuar rreth tre parimeve: dialogut, konsensusit dhe veprimit.

"Kjo është thirrja e Antalyas: le të rritet dialogu ndërsa përçarjet thellohen. Rivendosni besimin aty ku është nën presion. Vendosni burimet në punë ndërsa nevojat rriten. Mbyllni hendekun midis premtimeve tona dhe jetës së njerëzve", tha ai.

Duke theksuar pozicionin e Türkiyes si një urë lidhëse midis vendeve të zhvilluara dhe atyre në zhvillim, Kurum u zotua të kërkojë terren të përbashkët, duke amplifikuar zërat e kombeve të cenueshme, veçanërisht vendeve ishujore të Paqësorit.

Ai gjithashtu përshkroi "Premtimin Global të Elektrifikimit 35 me 35", i cili synon të rrisë pjesën e energjisë elektrike në konsumin përfundimtar global të energjisë në 35 për qind deri në vitin 2035 përmes energjisë së rinovueshme, rrjeteve më të forta, ruajtjes, efikasitetit dhe transportit të pastër.

Sa i përket financimit për klimën, Kurum theksoi rëndësinë e përmbushjes së angazhimeve ekzistuese, duke përmendur marrëveshjen e arritur në Baku për të mobilizuar të paktën 300 miliardë dollarë në vit për vendet në zhvillim deri në vitin 2035, krahas një objektivi më të gjerë për rritjen e financimit në 1.3 trilionë dollarë në vit.

Ai gjithashtu prezantoi "Urën e Zbatimit për Klimën" (Climate Implementation Bridge), një mekanizëm që synon të lidhë vendet dhe projektet që kërkojnë investime e teknologji, me institucionet dhe partnerët që janë në gjendje t'i ofrojnë ato.

"Ne duam që trashëgimia e Antalyas të jetë një kulturë e bashkëpunimit, e jo thjesht një listë vendimesh," tha ai.

- Negociatat përqendrohen te financimi, përshtatja dhe tranzicioni energjetik

Bowen, ministri i klimës i Australisë dhe president i negociatave për COP31, vlerësoi përgatitjet e Türkiyes dhe bëri thirrje për bashkëpunim e vendosmëri gjatë gjithë samitit dyjavor.

"Të dhënat më të fundit shkencore na tregojnë se do ta tejkalojmë kufirin prej 1.5 gradësh. Por ne ende mund të kthehemi në rrugën e duhur nëse punojmë së bashku dhe veprojmë me urgjencë, solidaritet e vendosmëri," tha ai, duke iu referuar objektivit të Marrëveshjes së Parisit për të kufizuar ngrohjen globale në 1,5 gradë Celsius.

Bowen vuri në dukje se parashikimi për ngrohjen globale ka rënë nga pothuajse 4 gradë Celsius para Marrëveshjes së Parisit në rreth 2,6 gradë Celsius, ndërsa prodhimi i energjisë elektrike nga burimet e rinovueshme pothuajse është dyfishuar që nga viti 2015.

Investimet globale në energjinë e pastër arritën në rreth 2,2 trilionë dollarë vitin e kaluar – pothuajse dyfishi i shumës së investuar në lëndët djegëse fosile, tha ai.

Pavarësisht këtyre arritjeve, Bowen paralajmëroi se progresi mbetet i pamjaftueshëm, veçanërisht sa i përket financimit të veprimeve klimatike në vendet në zhvillim.

"Vendet që kanë më shumë nevojë për financim klimatik janë ato që marrin më pak," tha Bowen, duke bërë thirrje për një qasje më të shpejtë, më të thjeshtë dhe më të drejtë ndaj fondeve.

Ai theksoi se elektrifikimi, përshtatja, qasja në financim dhe qëndrueshmëria janë prioritetet kryesore, duke shtuar se axhenda e samitit përfshin më shumë se 160 pika dhe 60 mandate thelbësore negociimi.

Ndër to përfshihen përpjekjet për të vënë në funksionim Mekanizmin për Tranzicion të Drejtë (Just Transition Mechanism), për të forcuar Programin e Punës për Zbutjen e Ndryshimeve Klimatike, për të avancuar Objektivin Global për Përshtatjen dhe për të adresuar angazhimet e pambushura lidhur me financimin për klimën. Bowen njoftoi gjithashtu një marrëveshje me Kurum-in për të ndjekur një vendim të iniciuar nga presidenca dhe të udhëhequr nga palët, i cili përqendrohet në përshpejtimin e zgjidhjeve praktike për klimën, pa dubluar negociatat ekzistuese.

"Nuk do të jetë një deklaratë politike e gjatë," tha ai, duke e përshkruar vendimin e propozuar si një përgjigje të përqendruar ndaj sfidave dhe mundësive me të cilat përballet bashkëpunimi ndërkombëtar për klimën.

Shefi i klimës i OKB-së kërkon zgjidhje praktike

Sekretari Ekzekutiv i UNFCCC, Simon Stiell, bëri thirrje që COP31 të zhvendosë fokusin nga vendosja e objektivave në dhënien e masave praktike që përshpejtojnë veprimin global të klimës.

"COP31 duhet të plotësojë zgjidhjet", tha Stiell, duke kërkuar hapa konkretë për të zgjeruar energjinë e rinovueshme, për të përmirësuar aksesin në financimin e klimës dhe për të frenuar emetimet e metanit.

Ai theksoi nevojën për të trefishuar kapacitetin global të energjisë së rinovueshme deri në vitin 2030, për të forcuar rrjetet e energjisë dhe për të përshpejtuar reduktimet e metanit, veçanërisht në sektorët e naftës, gazit dhe mbetjeve.

"Së bashku, veprimi mbi metanin dhe elektrifikimin janë një paketë akulli planetare - në gjendje të zvogëlojë gjysmën e shkallës nga ngrohja e parashikuar globale", tha ai.

Stiell kërkoi gjithashtu përparim drejt trefishimit të financave të përshtatjes dhe përmbushjes së angazhimeve financiare ekzistuese pa rihapjen e marrëveshjeve të negociuara më parë.

Ai paralajmëroi se përkeqësimi i ndikimeve klimatike dhe çmimet e paqëndrueshme të karburanteve fosile po ushtrojnë presion në rritje mbi familjet dhe ekonomitë në mbarë botën.

Sipas Stiell, energjia e rinovueshme gjeneroi rreth 500 miliardë dollarë kursime globale vitin e kaluar dhe 265 miliardë dollarë të tjerë në gjysmën e parë të 2026.

Ai theksoi se drejtësia duhet të mbetet në qendër të tranzicionit energjetik, veçanërisht për vendet dhe komunitetet që përballen me rreziqet më të mëdha klimatike, pavarësisht se kontribuojnë më pak në emetimet globale.

"Asnjë COP nuk është një plumb argjendi. Asnjë konferencë e vetme nuk mund të kapërcejë hendekun midis shkencës dhe realitetit", tha Stiell.

"Çdo COP i fundit ka bërë hapa përpara. Edhe ky duhet", shtoi ai.