Versioni i qeverisë amerikane për një operacion të guximshëm ushtarak për të shpëtuar pilotin e një avioni F-15E, që besohet të jetë rrëzuar brenda territorit iranian, ka nxitur një valë debatesh që kundërshtojnë narrativën amerikane.

Si presidenti amerikan Donald Trump ashtu edhe shefi i Pentagonit Pete Hegseth kanë deklaruar se ShBA-ja zhvilloi një operacion heroik për të shpëtuar pilotin e tyre “shumë të respektuar”, por shumë njerëz në rrjetet sociale pretendojnë se kjo histori kishte për qëllim të fshehte një operacion tjetër.

Ndërsa mediat kryesore amerikane kanë vazhduar të publikojnë lajme për operacionin e kërkim-shpëtimit në luftim (CSAR), përfshirë edhe një deklaratë të Hegsethit që e krahasonte misionin me ringjalljen e Krishtit, analistë të pavarur dhe politikanë shohin shumë boshllëqe në versionin e Pentagonit.

Administrata Trump tha se ushtrisë i nevojiteshin qindra trupa dhe më shumë se 150 avionë, përfshirë katër bombardues, 64 avionë luftarakë, 48 avionë furnizimi me karburant dhe 13 avionë shpëtimi,  për operacionin e operatorit të sistemit të armëve (WSO), i cili, ndryshe nga piloti, përfundoi në territorin iranian, sipas Pentagonit.

Ndër avionët e angazhuar gjatë operacionit kishte edhe dy avionë transporti ushtarak MC-130, të cilët u vendosën në një pistë ajrore pranë Isfahanit, një qytet rreth 320 kilometra larg vendit ku F-15E u rrëzua nga iranianët.

Edhe më interesante është fakti se këta MC-130, së bashku me disa helikopterë ushtarakë, u shkatërruan nga vetë ushtria amerikane sepse nuk mund të ngriheshin nga pista në Isfahan për shkak të rërës, sipas një shpjegimi zyrtar. Personeli ushtarak i avionëve të shkatërruar u shpëtua nga tre avionë Dash-8 të vendosur në rajon, sipas raportimeve.

Irani pretendon se forcat e tij shkatërruan disa avionë amerikanë, si dhe disa helikopterë ushtarakë në rajon.

Analistë dhe ish-oficerë ushtarakë po vënë në pikëpyetje pse qindra trupa dhe disa avionë e helikopterë amerikanë ndodheshin në Isfahan, ku gjendet pjesa më e madhe e uraniumit të pasuruar në nivele të larta (HEU), larg vendit ku u rrëzua F-15E.

“Dëshmitë në zhvillim sugjerojnë se operacionet amerikane në jug të Isfahanit (të shënuara me të kuqe në hartë) nuk kishin lidhje me ndonjë mision shpëtimi piloti,” shkroi Arash Reisinezhad, profesor i jashtëm në Universitetin Tufts dhe bashkëpunëtor në London School of Economics, në platformën X.

“Piloti amerikan i rrëzuar thuhet se ndodhej në jugperëndim të Iranit, pranë provincës Kohgiluyeh dhe Boyer-Ahmad (të shënuara me blu në hartë), jo në Iranin qendror. Përkundrazi, kjo duket të ketë qenë një përpjekje e dështuar për ndërhyrje me helikopterë për të gjetur uranium brenda Iranit,” shtoi ai.

Reisinezhadi gjithashtu theksoi se shkarkimi i fundit i gjeneralëve të lartë amerikanë, përfshirë shefin e Shtabit të Ushtrisë Randy George, “mund të mos jetë rastësi”, duke reflektuar “qëndresë të brendshme ndaj operacioneve të tilla me rrezik të lartë”.

Në rrethana normale, shefi i ushtrisë do të ishte ndër liderët kryesorë ushtarakë dhe politikë që marrin vendimin final për një operacion të tillë të rrezikshëm të forcave speciale (SFO) për nxjerrjen e uraniumit iranian.

“Duke pasur parasysh mbrojtjen ajrore gjithnjë e më efektive të Iranit dhe dështimin e dukshëm të këtij misioni, realizueshmëria e ndërhyrjeve të ardhshme me helikopterë thellë në territorin iranian është tashmë seriozisht në dyshim dhe mund të braktiset përfundimisht,” shtoi ai.

Një “Gjiri i Derrave” i ri?

Reisinezhadi nuk është i vetëm në këtë vlerësim të operacionit të supozuar CSAR.

Ron Paul, ish-kongresmen republikan dhe një zë i njohur libertarian, e krahasoi operacionin me dështimin amerikan në Bay of Pigs Invasion (Gjiri i Derrave) në Kubë në vitin 1961, që synonte rrëzimin e qeverisë komuniste të udhëhequr nga Fidel Castro.

“Gjatë fundjavës u nis një operacion i madh ushtarak amerikan brenda Iranit, pranë vendit ku disa besojnë se ruhet uraniumi i pasuruar në 60 për qind. Qëllimi i deklaruar ishte shpëtimi i pilotëve të F-15 që u rrëzuan në zonë. Por asgjë nuk përputhet”, shkroi ai në X.

“A e bindi CIA, Mossad apo dikush tjetër presidentin amerikan se mund ta rrëmbente uraniumin e Iranit siç ‘rrëmbeu’ Maduron nga Venezuela? Sido që të jetë, operacioni ishte një dështim spektakolar, me të paktën gjashtë avionë amerikanë të rrëzuar. A do ta mësojmë të vërtetën për atë që ndodhi?”

Në të njëjtën periudhë të operacionit të supozuar CSAR, një avion amerikan A-10 Warthog u godit gjithashtu nga iranianët pranë Ngushticës strategjike të Hormuzit, e cila është bllokuar pjesërisht nga Teherani, dhe “piloti i vetëm” i tij thuhet se u shpëtua nga amerikanët, sipas raportimeve.

Asnjë nga pilotët e shpëtuar nuk është parë që nga operacionet e shpëtimit dhe nuk janë dhënë informacione për identitetin e tyre, ndërsa nuk ka përditësime për operatorin e sistemit të armëve (WSO) të F-15E, i cili ishte plagosur rëndë, sipas presidentit amerikan.

Barnett Rubin, një shkencëtar politik amerikan i njohur për Afganistanin dhe Azinë Jugore, reagoi ashpër ndaj largimeve të fundit të gjeneralëve dhe mesazheve të Pentagonit për operacionet në Iran.

“Hezitoj të përgjigjem sepse nuk di nga t’ia filloj, me racizmin e tyre të trashë apo me budallallëkun racist. Nuk mund të bëj analizë serioze për këtë situatë të pakontrolluar,” tha Rubin për TRT World, duke iu referuar Trumpit.

Nga ana tjetër, ai shtoi se Hegseth është “një fanatik fetar i etur për gjak, pa njohuri apo etikë”.

“Të bllokuar” në rërë?

Analistët kanë vënë gjithashtu në pikëpyetje pretendimin e Pentagonit për shkatërrimin e avionëve amerikanë në pistën pranë Isfahanit. Pentagoni tha se ushtria amerikane i shkatërroi vetë avionët e saj sepse ishin bllokuar në rërë dhe nuk mund të ngriheshin, për të mos rënë në duart e iranianëve.

Anthony Aguilar, nënkolonel në pension dhe oficer i forcave speciale, dyshoi në këtë pretendim.

“Kam parë MC-130J që kalojnë përmes dheut, baltës, borës, zhavorrit, etj. Dyshoj se ishin bllokuar. Ka më shumë gjasa që avionët të jenë goditur gjatë hyrjes dhe gjithashtu të kenë marrë dëmtime në tokë në një pikë të përkohshme furnizimi dhe armatimi (FARP) në aeroportin e vjetër të Isfahanit, ‘rastësisht’ afër vendit ku dyshohet se ruhej uraniumi”, shkroi ai në X.

FARP-ja i referohet një pike të avancuar armatimi dhe furnizimi me karburant në terminologjinë ushtarake dhe përdoret për operacione të forcave speciale.

Aguilari supozon se avionët amerikanë u përballën me zjarr iranian që nga fillimi i operacionit dhe u shkatërruan jo nga ushtria amerikane, por nga forcat e lidhura me Teheranin.

Ndërsa ShBA-ja ka deklaruar se nuk pati viktima në mesin e trupave gjatë operacionit, gjatë së cilit mund të ketë humbur nga tetë deri në dymbëdhjetë avionë, nga avionë luftarakë te transportues, helikopterë dhe dronë, analistët janë shprehur të habitur.

“Në gjithë këtë, pas shkatërrimit ose rrëzimit të shumë avionëve dhe helikopterëve, përplasjeve të rënda të dokumentuara dhe pranisë së ‘qindra trupave të forcave speciale’ brenda Iranit, asnjë ushtar amerikan nuk u raportua i vrarë ‘madje as i plagosur’,” shkroi Arnaud Bertrand në X.

Bertrand gjithashtu vuri në pikëpyetje deklaratën e hershme të Shtëpisë së Bardhë se ShBA-ja kishte “arritur mbizotërim dhe epërsi ajrore absolute mbi qiellin iranian”, duke shtuar se “e gjithë kjo situatë” ndodhi sepse “Irani i rrëzoi avionët nga qielli”.

Sipas vlerësimeve të mediave amerikane, humbjet e avionëve gjatë fundjavës mund t’i kushtojnë ShBA-së qindra milionë dollarë.