Takimi i ministrave të jashtëm të Bashkimit Evropian në Luksemburg të hënën nxori në pah ndarje të thella brenda bllokut lidhur me çështjen nëse duhet të pezullohet Marrëveshja e Asociimit BE–Izrael, ndërsa rritet presioni për shkak të dhunës izraelite dhe shkeljeve të të drejtave të njeriut në Gaza, Bregun Perëndimor të pushtuar dhe Liban.

Pavarësisht thirrjeve nga disa shtete anëtare për veprim, nuk u arrit asnjë marrëveshje, me shefen e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, e cila konfirmoi se mungonte unanimiteti. Dështimi për të vepruar pasqyron një model vonesash, ndërsa organizatat humanitare paralajmërojnë se mosveprimi i vazhdueshëm rrezikon të minojë besueshmërinë dhe vlerat e BE-së.

Oxfami të martën kritikoi Bashkimin Evropian për dështimin për të pezulluar marrëveshjen e asociimit me Izraelin, duke thënë se diskutimet e përsëritura pa veprime konkrete e dëmtojnë besueshmërinë e bllokut në fushën e të drejtave të njeriut.

Shtetet anëtare të BE-së mbeten gjerësisht të ndara në tre kampe joformale.

Një grup i udhëhequr nga Irlanda, Spanja, Sllovenia dhe gjithnjë e më shumë Belgjika po kërkon veprime më të forta, përfshirë rishikimin dhe pezullimin e mundshëm të marrëveshjes, duke përmendur shqetësimet për të drejtat e njeriut dhe nevojën për të harmonizuar politikat e BE-së me të drejtën ndërkombëtare.

Një grup i dytë, më i kujdesshëm, përfshirë Francën dhe Holandën, mbështet rishikimin e përputhshmërisë së Izraelit dhe shpreh shqetësim për situatën humanitare, por preferon angazhimin e vazhdueshëm dhe presionin diplomatik në vend të masave ndëshkuese.

Ndërkohë, Gjermania, Italia dhe Austria kundërshtojnë fuqishëm pezullimin, duke argumentuar se ruajtja e dialogut me Izraelin është thelbësore për ndikimin, uljen e tensioneve dhe stabilitetin rajonal, si dhe duke paralajmëruar se hapat ndëshkues mund të zvogëlojnë ndikimin diplomatik të BE-së.

Ja qëndrimet e disa vendeve kryesore të BE-së për marrëveshjen:

Irlanda

Irlanda ka qenë në krye të thirrjeve për pezullimin e Marrëveshjes së Asociimit BE–Izrael, duke argumentuar se blloku duhet të respektojë angazhimet e tij për të drejtat e njeriut.

Dublini ka kërkuar ose pezullim të plotë, ose të paktën ndalimin e elementeve tregtare, duke përmendur përshkallëzimin e dhunës dhe zgjerimin e vendbanimeve.

Zyrtarët irlandezë thonë se angazhimi i vazhdueshëm pa pasoja rrezikon të gërryejë besueshmërinë e BE-së dhe kanë bërë thirrje për masa më të forta përgjegjësie.

Ministrja e Jashtme e Irlandës, Helen McEntee, tha se BE-ja duhet të ndërmarrë veprime ndaj asaj që ajo e përshkroi si një vend që “qartazi po shkel të drejtat e njeriut”, duke kërkuar ose pezullim të plotë të Marrëveshjes së Asociimit BE–Izrael ose të paktën të dispozitave të saj tregtare.

Deklaratat e saj pasqyrojnë një ndryshim më të gjerë mes disa vendeve të BE-së, të cilat thonë se besueshmëria e bllokut është në rrezik nëse ai nuk vepron sipas angazhimeve të tij për të drejtat e njeriut. “Ne, si BE, duhet të mbrojmë vlerat tona themelore,” tha McEntee, duke shtuar se vendet me të cilat BE-ja ka marrëveshje duhet të respektojnë të drejtën ndërkombëtare.

Spanja

Spanja është rreshtuar ngushtë me Irlandën, duke u shfaqur si një nga shtetet më të zëshme të BE-së që kërkojnë rishikimin dhe pezullimin e mundshëm të marrëveshjes.

Madridi ka kritikuar vazhdimisht veprimet e Izraelit në Gaza dhe ka paralajmëruar se vazhdimi i situatës si zakonisht dërgon një mesazh të gabuar. Zyrtarët spanjollë argumentojnë se BE-ja duhet të përputhë retorikën e saj për të drejtat e njeriut me masa konkrete, përfshirë presionin ekonomik nëse është e nevojshme.

Spanja ka qenë gjithashtu aktive në aspektin diplomatik, duke e shtyrë këtë çështje në agjendën e BE-së dhe duke ndërtuar aleanca me shtete me qëndrime të ngjashme. Qëndrimi i saj pasqyron një zhvendosje më të gjerë drejt një politike të jashtme më të vendosur dhe të bazuar në vlera brenda bllokut. Zyrtarët spanjollë theksojnë se mbajtja e marrëveshjes pa kushte minon të drejtën ndërkombëtare dhe dobëson qëndrimin moral të BE-së.

Sllovenia

Sllovenia i është bashkuar Irlandës dhe Spanjës duke kërkuar zyrtarisht rishikimin e Marrëveshjes së Asociimit BE–Izrael, duke sinjalizuar mbështetje për masa më të forta ndaj Izraelit.

Qeveria ka ngritur shqetësime për rritjen e dhunës, zgjerimin e paligjshëm të vendbanimeve dhe situatën humanitare, duke argumentuar se BE-ja nuk mund të injorojë zhvillimet në terren.

Edhe pse jo gjithmonë aq e zëshme sa Irlanda apo Spanja, Sllovenia është pozicionuar qartë në kampin pro-veprimit. Zyrtarët kanë theksuar se pezullimi mbetet një opsion i mundshëm nëse kushtet vazhdojnë të përkeqësohen, duke nënvizuar rëndësinë e përputhjes së politikës së jashtme të BE-së me angazhimet e saj ligjore dhe etike.

Belgjika

Belgjika kohët e fundit ka mbajtur një qëndrim më të ashpër, duke kërkuar masa më të forta nga BE-ja, përfshirë sanksione dhe pezullim të pjesshëm të marrëveshjes.

Zyrtarët belgë i kanë cilësuar veprimet e Izraelit si të papranueshme dhe kanë vënë në pikëpyetje nëse qasja tradicionale “e baraslarguar” e BE-së mbetet efektive. Vendi ka theksuar gjithashtu nevojën për një përgjigje më të qartë dhe më të vendosur në politikën e jashtme, duke argumentuar se blloku rrezikon të humbasë besueshmërinë nëse nuk vepron.

Ministri i Jashtëm i Belgjikës, Maxime Prevot, tha të martën se veprimet e Izraelit janë “plotësisht të papranueshme”, duke kërkuar masa më të forta nga BE-ja, përfshirë sanksione dhe një qasje më të ashpër në politikën e jashtme.

Ai e përshkroi sjelljen e Izraelit në Lindjen e Mesme si “joproporcionale dhe të pakontrolluar”, duke mbështetur një pezullim të pjesshëm të Marrëveshjes së Asociimit BE–Izrael për shkak të zgjerimit të vendbanimeve dhe rritjes së dhunës.

Gjermania

Gjermania mbetet fuqishëm kundër pezullimit të marrëveshjes, duke theksuar “të drejtën e Izraelit për t’u mbrojtur” dhe rëndësinë e mbajtjes së kanaleve të hapura të komunikimit.

Berlini argumenton se angazhimi, dhe jo izolimi, ofron mundësi për të ndikuar në politikat e Izraelit dhe për të mbështetur përpjekjet për uljen e tensioneve. Zyrtarët gjermanë kanë paralajmëruar gjithashtu se pezullimi mund të zvogëlojë ndikimin diplomatik të BE-së dhe të komplikojë dinamikat më të gjera rajonale.

Pas takimit në Luksemburg, ministri i Jashtëm gjerman, Johann Wadephul, e quajti këtë ide “të papërshtatshme”, duke argumentuar se çështjet e vështira duhet të trajtohen përmes angazhimit të drejtpërdrejtë dhe jo përmes ndërprerjes diplomatike.

“Ne duhet të bisedojmë me Izraelin për çështjet kritike,” tha Wadephul. “Kjo duhet të bëhet përmes një dialogu kritik dhe konstruktiv me Izraelin.”

Italia

Italia gjithashtu ka refuzuar thirrjet për pezullimin e marrëveshjes BE–Izrael, duke u rreshtuar ngushtë me qëndrimin e Gjermanisë dhe duke kundërshtuar masat ndëshkuese.

Ministri i Jashtëm Antonio Tajani tha se Roma nuk e mbështet pezullimin dhe theksoi rëndësinë e ruajtjes së dialogut me Izraelin.

Zyrtarët italianë argumentojnë se angazhimi mbetet mënyra më efektive për të ndikuar në zhvillimet dhe për të mbështetur uljen e tensioneve, në vend që të izolohet Izraeli përmes sanksioneve ose kufizimeve tregtare.

Austria

Austria gjithashtu është e afërt me Gjermaninë në kundërshtimin e pezullimit, duke theksuar nevojën për stabilitet dhe angazhim të vazhdueshëm diplomatik.

Vjena ka paralajmëruar kundër veprimeve që mund të rrisin tensionet ose të dëmtojnë aftësinë e BE-së për të vepruar si ndërmjetës në rajon.

Vendi përgjithësisht mban një qëndrim mbështetës ndaj Izraelit në debatet e BE-së, duke forcuar ndarjet e brendshme të bllokut dhe duke e bërë më të vështirë arritjen e konsensusit për masa më të forta.

Franca

Franca ka adoptuar një qasje më të kujdesshme dhe të balancuar, duke shprehur shqetësim për kushtet humanitare, por pa kërkuar pezullimin.

Parisi mbështet rishikimin e përputhshmërisë së Izraelit me dispozitat e marrëveshjes për të drejtat e njeriut, por preferon presionin diplomatik dhe dialogun në vend të masave të menjëhershme ndëshkuese.

Zyrtarët francezë e kanë pozicionuar vendin si ndërmjetës brenda BE-së, duke u përpjekur të ngushtojnë hendekun mes kampeve kundërshtare.

Holanda

Holanda ka shprehur shqetësim për situatën në Gaza, por mbetet e kujdesshme sa i përket pezullimit të marrëveshjes. Zyrtarët holandezë mbështesin angazhimin e vazhdueshëm dhe theksojnë rëndësinë e monitorimit të respektimit të së drejtës ndërkombëtare.

Qëndrimi i vendit pasqyron një qasje pragmatike, duke kërkuar të balancojë shqetësimet humanitare me konsideratat strategjike.

Si pjesë e grupit të mesëm në BE, Holanda luan rol në formësimin e një përgjigjeje më të moderuar, duke kontribuar në bllokimin e vazhdueshëm për sa i përket ndërmarrjes së masave më të forta ndaj politikave izraelite.

Bllokimi (Ngërçi)

Për momentin, debati nxjerr në pah vështirësinë e vazhdueshme të BE-së për të balancuar lidhjet strategjike me angazhimin e saj të deklaruar për të drejtat e njeriut. Pavarësisht frustrimit në rritje te disa shtete anëtare, blloku nuk arriti të krijojë konsensus për pezullimin e Marrëveshjes së Asociimit BE–Izrael, me Gjermaninë dhe Italinë që e kundërshtuan fuqishëm këtë hap dhe kërkuan vazhdimin e angazhimit.

Unanimiteti i nevojshëm për pezullim të plotë rezultoi i paarritshëm, ndërsa edhe masat që kërkojnë shumicë të cilësuar nuk avancuan, pasi disa vende kyçe nuk ndryshuan qëndrimet e tyre.

Megjithëse hapa më të vegjël, si kufizimet ndaj produkteve nga vendbanimet e paligjshme ose sanksione të synuara, mund të ecin përpara, ngërçi i përgjithshëm e lë BE-në të paaftë për ta shndërruar kriticizmin në rritje në veprime vendimtare ndaj Izraelit.

Izraeli ka vrarë mbi 72.000 palestinezë në Gaza gjatë luftës dyvjeçare në këtë territor të dendur të populluar.

Dhjetëra mijëra të tjerë janë plagosur, shumica prej tyre civilë, përfshirë mijëra gra dhe fëmijë, duke shkaktuar dënim të gjerë ndërkombëtar dhe akuza për shkelje të së drejtës humanitare ndërkombëtare, përfshirë përdorim joproporcional të forcës, pengim të ndihmës humanitare dhe shënjestrim të infrastrukturës civile si spitale, shkolla dhe kampe refugjatësh.

Shkeljet izraelite kanë vazhduar edhe në Bregun Perëndimor të pushtuar dhe së fundmi në luftën në Liban.