Sistemi global i energjisë po përballet me një nivel të paparë brishtësie të nxitur nga tensionet gjeopolitike, paralajmëroi sot shefi i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), Fatih Birol.
"Po jetojmë në një situatë jashtëzakonisht të brishtë. Ekonomia globale varet sot nga një numër shumë i kufizuar aktorësh", tha Birol për "France Inter".
Duke folur në selinë e IEA-së në Paris, Birol tha se paqëndrueshmëria rreth Ngushticës së Hormuzit është një faktor kyç rreziku për tregjet globale të energjisë. Ai paralajmëroi se ndërprerjet në rrugën e ngushtë ujore mund të kenë pasoja të gjera për ekonominë globale, duke e quajtur situatën "absurde, por reale".
"Vazoja është e thyer. Dhe kur një vazo thyhet, nuk mund ta riparosh plotësisht", tha Birol duke theksuar se efektet e krizës aktuale do të jenë afatgjata.
Ai tha se tregjet globale të energjisë mbeten shumë të ndjeshme ndaj zhvillimeve gjeopolitike, përfshirë sinjalet nga aktorë të mëdhenj politik si presidenti i ShBA-së, Donald Trump, deklaratat e të cilit mbi politikën tregtare dhe energjetike vazhdojnë të kontribuojnë në pasigurinë e tregut.
"Ekonomia globale varet sot nga një numër shumë i kufizuar aktorësh", tha Birol duke theksuar përqendrimin e rrezikut në zinxhirët e furnizimit me energji. Shefi i IEA-së theksoi ndikimin e luftës në Ukrainë, e cila ndërpreu rrjedhat e naftës dhe gazit dhe riformësoi zinxhirët globalë të furnizimit, veçanërisht në Evropë.
Ai tha se Rusia mbetet lojtar kyç në tregjet globale të energjisë, pavarësisht sanksioneve dhe ndryshimit të modeleve tregtare, duke shtuar paqëndrueshmërinë e çmimeve dhe rrugëve të furnizimit. Birol e krahasoi situatën aktuale me goditjet e naftës të viteve 1970, por tha se kriza aktuale ishte edhe më e rëndë për shkak të ndikimit të saj të kombinuar në naftë, gaz, plehra dhe petrokimikate.
Sipas tij, kriza mund të thellojë inflacionin dhe të ngadalësojë rritjen globale, me pasoja veçanërisht serioze për ekonomitë në zhvillim, përfshirë vendet në Afrikë dhe Azinë Jugore. Lidhur me Evropën, tha ai, vende të tilla si Franca janë relativisht më të përgatitura, por do të përballen ende me çmime më të larta dhe presion mbi fuqinë blerëse të familjeve.
Birol shtoi se rivendosja e stabilitetit mund të zgjasë me vite, duke vënë në dukje se infrastruktura e dëmtuar e energjisë dhe paqëndrueshmëria e tregut mund të kërkojnë të paktën dy vjet për të normalizuar kushtet. Ai nënvizoi se kriza mund të përshpejtojë tranzicionin global të energjisë, me burimet e rinovueshme, energjinë bërthamore dhe automjetet elektrike që dalin si përfitues kryesorë ndërsa disa vende mund të rrisin përkohësisht përdorimin e qymyrit.
