Ministri i Jashtëm i Türkiyes, Hakan Fidan, bëri thirrje sot për kalim të sigurt, të pandërprerë dhe të lirë përmes Ngushticës së Hormuzit dhe për rikthim të shpejtë të "status quo"-së së para luftës ndërsa paralajmëroi kundër përhapjes së mëtejshme të luftës Rusi-Ukrainë.

Duke folur në një konferencë të përbashkët për mediat me homologun e tij azerbajxhanas, Jeyhun Bayramov, në Baku, Fidan tha se zhvillimet në Iranin fqinj prekin drejtpërdrejt Türkiyen dhe Azerbajxhanin.

"Siguria, stabiliteti dhe prosperiteti i Iranit natyrisht kanë ndikim të drejtpërdrejtë në rajonin tonë. Në këtë drejtim, duam që konflikti aktual të zgjidhet përmes mjeteve diplomatike sa më shpejt të jetë e mundur", tha ai.

Fidan tha se shtimi i sulmeve reciproke ka dëmtuar seriozisht përpjekjet për paqe dhe bëri thirrje për përfundimin e menjëhershëm të veprimeve që nxisin tensionet rajonale.

"Në të njëjtën kohë, duhet të lejohet kalimi i sigurt, i pandërprerë dhe i lirë përmes Ngushticës së Hormuzit dhe 'status quo'-ja e para luftës duhet të rikthehet sa më shpejt të jetë e mundur”, tha ai duke shtuar se Türkiye vazhdon të jetë në kontakt të vazhdueshëm me të gjitha palët përkatëse për të ndihmuar në zgjidhjen e krizës.

Duke iu referuar luftës Rusi-Ukrainë, Fidan tha se Türkiye ka bërë përpjekje të mëdha që nga fillimi i konfliktit për ta mbajtur Detin e Zi jashtë luftimeve. Ai tha se Ankaraja kishte arritur kryesisht ta bënte këtë përmes zbatimit të rreptë të Konventës së Montreux-së dhe përpjekjeve të tilla si Nisma për Drithërat e Detit të Zi.

"Megjithatë, shtimi i sulmeve ndaj anijeve civile në Detin e Zi gjatë muajve të fundit ka dëmtuar seriozisht sigurinë e jetës, pronës, lundrimit dhe mjedisit në rajon", tha Fidan.

Duke vënë në dukje se edhe marinarë turq dhe azerbajxhanas kanë humbur jetën në këto sulme, ai tha: "Përhapja e luftës në Detin e Zi dhe kërcënimi që ajo paraqet për jetën e qytetarëve tanë dhe aktivitetet e kompanive tona është e papranueshme".

Fidan tha se Türkiye u ka përcjellë palëve paralajmërimet e nevojshme dhe beson se mund të gjendet një pikë e përbashkët nëse ekziston vullnet i mjaftueshëm politik dhe mirëbesim.

"Ne do të vazhdojmë të bëjmë çdo përpjekje për paqen", tha ai duke rikujtuar qëndrimin e presidentit Recep Tayyip Erdoğan se "edhe paqja më e keqe është më e mirë se vetë lufta".

Rreziku i një lufte më të gjerë

Duke iu përgjigjur pyetjeve, Fidan paralajmëroi se konflikti Rusi-Ukrainë është intensifikuar ndjeshëm gjatë vitit të fundit dhe mbart rrezikun e përhapjes përtej hapësirës së tij aktuale gjeografike.

Ai tha se qëndrimi i Türkiyes ka mbetur i pandryshuar gjatë gjithë luftës më shumë se katërvjeçare, duke argumentuar se ajo ishte "një luftë që nuk duhej të kishte filluar kurrë, nuk duhet të përhapet dhe duhet të përfundojë menjëherë".

Fidan iu referua përpjekjeve diplomatike të Türkiyes, përfshirë rolin e saj në marrëveshjen për drithërat në Detin e Zi, shkëmbimet e të burgosurve dhe bisedimet mes Rusisë dhe Ukrainës në Istanbul.

Ai tha se Ankaraja po punon gjithashtu me palët për propozime që synojnë parandalimin e sulmeve ndaj infrastrukturës energjetike dhe përmirësimin e sigurisë në Detin e Zi.

Fidan e përshkroi konfliktin si një luftë që gjatë vitit të fundit është shndërruar nga një "luftë rraskapitjeje" në një "luftë shkatërrimi", ku objektivat komerciale dhe infrastruktura po goditen gjithnjë e më shumë dhe numri i viktimave civile po rritet.

"Herë pas here ka deklarata për mundësinë e përhapjes së luftës jo vetëm në Detin e Zi, por edhe në vende të tjera evropiane. Ne as që duam ta mendojmë këtë, e jo më të flasim për të. Zgjerimi gjeografik i luftës është gjëja e fundit që duam ta shohim", tha ai.

Fidan paralajmëroi se nëse lufta nuk përfundon, çmimet e energjisë, siguria ushqimore dhe mjedisi do të përballen me rreziqe më të mëdha ndërsa rreziku i përhapjes së konfliktit do të rritet.