Двегодишната Алија била исфрлена од вториот кат на една зграда од силината на експлозија во близина на нејзиниот дом.

Иако била свесна, Алија изгледала збунето додека ја носеле во болница. Во импровизирано одделение за итни случаи, лекарите што ја третирале се посомневале дека има крварење во мозокот.

Нур Шараф, американски лекар од службата за итна помош, навикнат да работи во болници каде што итните дијагностички снимања се лесно достапни, побарал итно компјутерско томографско (КТ) снимање за да ги процени повредите и да утврди дали операција би можела да ѝ го спаси животот.

Но во Газа, дури ни тоа не било едноставно.

Биле потребни четири часа за да се изврши снимањето. До моментот кога резултатите го потврдиле крварењето, можноста да се спаси девојчето веќе била пропуштена.

„Дури и да успеевме да ја однесеме во операционата сала навреме, таму всушност немаше ресурси со кои би можеле да ѝ го спасат животот“, се присетува Шараф, пренесувајќи разговор со детски неврохирург.

Смртта на детето ја разоткри суровата реалност на уништениот здравствен систем во Газа: пациентите умирале не само од своите повреди, туку и затоа што исчезнале средствата за нивно лекување.

Годините на израелско бомбардирање, постојаните напади врз медицинските установи и строгите ограничувања за влез на неопходни материјали доведоа до тоа здравствениот систем во Газа едвај да функционира.

Болниците што некогаш обезбедувале специјализирана нега се оштетени или принудени да се затворат, оставајќи ги преоптоварените медицински тимови да се обидуваат да им помогнат на тешко повредените пациенти со сè помалку ресурси.

Во септември 2026 година, Светската здравствена организација објави дека само 19 од 36-те болници во Газа функционираат, и тоа само делумно, додека ниту една не е целосно оперативна. Неопходните лекови, дијагностичката опрема и горивото остануваат критично дефицитарни.

Влошувањето на здравствените услови во Газа се случува во контекст на наодите на Истражната комисија на Обединетите нации, која во септември 2025 година заклучи дека Израел извршил геноцид во Газа. Израел ги отфрли наодите, тврдејќи дека неговите воени операции биле насочени против Хамас по нападите на оваа група на 7 октомври 2023 година.

Болници без средства за лекување

Шараф го посетила Појасот Газа три пати во периодот помеѓу јули 2025 и јуни 2026 година, работејќи во болниците „Шухада ал-Акса“, „Насер“ и „Ал-Шифа“.

Во болницата „Ал-Шифа“, таа се сеќава на импровизирано одделение за итни случаи, пренаменето од амбулантски простории, каде што можеле истовремено да пристигнат и до 300 повредени лица.

Пациентите лежеле на подот; некои пристигнувале без придружба од роднини, додека на други им биле потребни зафати што лекарите повеќе не можеле да ги извршуваат со стандардна опрема.

„Всушност, ни снема дренажни цевки за граден кош“, изјави таа, опишувајќи како медицинските тимови импровизирале помагала за дренажа на крв од градниот кош на пациентите.

Дури и рутинската кардиолошка нега станала крајно неизвесна. Шараф наведе дека на лекарите им недостасувале основни дијагностички тестови и стентови, кои се користат за отворање на блокираните коронарни артерии.

Мохамед Адил Калил, хирург за 'рбет кој живее во САД и го посетил Појасот Газа три пати помеѓу април 2024 и август 2025 година, изјави дека пустошот бил видлив и во операционите сали.

Тој се присети на случајот со еден млад човек во дваесеттите години, чиј 'рбетен мозок бил оштетен од огнено оружје.

Бидејќи немало достапен комплетен сет на современа опрема за фиксација на 'рбетот, Калил раскажа дека персоналот набавил хируршки инструменти од друга болница која престанала со работа, комбинирајќи различни, некомпатибилни завртки за да го стабилизираат 'рбетот на пациентот.

Мали биле шансите младиот човек повторно да прооди, но Калил се сеќава дека тој се смеел и се шегувал со анестезиологот пред операцијата.

„Ова е Газа; секој има некаква повреда или попреченост“, му рекол еден од вработените во болницата.

Сепак, не завршувала секоја приказна во очај.

Калил се сеќава и на операција на 18-годишна девојка, која останала парализирана по здобиена повреда. Имајќи на располагање само компјутерска томографија (ЦТ), тој утврдил присуство на крв што вршела притисок врз структурите на нејзиниот 'рбет и извршил операција.

Пред тој да замине од Газа, девојката веќе можела да ги помрднува прстите на нозете, а неколку месеци подоцна, тој дознал дека таа повторно проодела.

Кога лекувањето станува невозможно

Двајцата лекари опишаа какви ограничувања постоеле за внесување медицински материјали во Појасот Газа. Халил рече дека израелските власти конфискувале опрема од неговиот медицински тим и им го забранувале влезот за време на обидот за мисија за враќање.

Нивните искази се одразуваат на наодите на „Лекари за човекови права“, кои документираат ограничувања на основните залихи, почнувајќи од анестетици и цевки за граден кош, па сè до хируршки инструменти и ортопедски завртки.

Во истрагата на ВИРЕД (WIRED) од март 2026 година, израелскиот Координатор за владини активности на териториите (ЦOГAT) призна дека царинските службеници конфискувале микрохируршки инструменти што ги носел друг американски хирург бидејќи не добиле претходно одобрение.

ЦOГAT ги отфрли обвинувањата дека намерно ги поткопува медицинските услуги, велејќи дека ограничувањата биле неопходни од безбедносни причини и за да се спречи пренасочување на опремата за нехуманитарни цели.

За лекарите во Газа, последиците од недостигот биле моментални.

Калил се присети како во болниците, од починатите пациенти, се ваделе металните шипки што се користат за стабилизирање на скршеници, се стерилизирале и повторно се употребувале, бидејќи немало нови залихи.

Шараф изјави дека многу пациенти, кои можеби би преживеале во американските болници, во Газа починале.

Кога гладот ​​стана уште една итна криза

До третата посета на Калил во август 2025 година, гладувањето дополнително ги влошило повредите кај пациентите што пристигнувале во болниците. Тој се сеќава на едно тешко изгорено дете со делумно ампутирана рака, кое со гестови кон устата покажувало дека е гладно.

Други пациенти пристигнувале со прострелни рани откако се обиделе да земат храна на пунктовите за дистрибуција, управувани од Хуманитарната фондација за Газа.

Канцеларијата на ОН за човекови права документираше дека, во периодот од крајот на мај до 17 септември 2025 година, најмалку 2.319 лица биле убиени додека се обидувале да добијат помош, од кои 1.202 во близина на милитаризирани локации за дистрибуција. Според извештаите, повеќето смртни случаи настанале како последица на употреба на боева муниција.

Калил раскажа дека лекувал деца и тинејџери со прострелни рани во градите и на други делови од телото. Според него, некои од повредите укажувале на тоа дека жртвите биле намерно цел на напад.

Примирјето во октомври 2025 година го намали обемот на бомбардирањата, но не ги запре убиствата. Израелските напади и пукањето продолжија да предизвикуваат жртви, додека болниците се соочувале со пациенти кои страдале од нелекувани хронични болести.

Ниту Калил, ниту Шараф не наишле на борци на Хамас, оружје или тунели во болниците каде што работеле.

Она што најдлабоко му останало во сеќавање на Калил не било само уништувањето, туку и палестинските медицински работници кои, и покрај опасноста, продолжиле да ги лекуваат пациентите.

Меѓу оние што останале со Калил бил и еден млад палестински хирург, кој се надевал дека ќе продолжи со специјализација. И покрај огромниот притисок од работата во преоптоварените болници во Газа, тие разговарале за медицински испити и квалификации.

Овие амбиции станале сè потешки за остварување во услови на уништување на здравствениот систем во Газа.

„Тоа се обични луѓе, со свои надежи и соништа“, рече Калил.

Шараф вели дека длабок впечаток ѝ оставиле семејствата кои, иако самите имале многу малку храна, инсистирале да ги нахранат медицинските работници што дошле да помогнат. Двајцата лекари, враќајќи се во своите животи во Соединетите Држави, носат спомени за пациентите што не успеале да ги спасат.

„Без двоумење би отишла во Газа“, рече таа.

„Ако ви е лесно да го смените каналот или едноставно да продолжите понатаму, сетете се дека луѓето во Газа, или каде било во светот каде што страдаат, немаат таков избор.“

Извор: ТРТ Ворлд