Европската комисија е подготвена да соработува со идната влада во Србија за реформите што се приоритети на Студентската листа и клучни услови за напредок кон членство во Европската Унија, изјави за Радио и телевизија на Србија европската комесарка за проширување Марта Кос.

Кос оцени дека промената на владата отвора можност за враќање на демократските институции, деблокирање на европските фондови и продолжување на преговорите за пристапување, но нагласи дека за тоа ќе бидат потребни конкретни реформски чекори и обнова на довербата.

Првите контакти и средби што ги имала со претставниците на Студентската листа покажуваат, додаде таа, дека тие многу сериозно работат на она што го бараа за време на протестите: владеење на правото, борба против корупцијата, слободни и независни медиуми и независно судство.

По повод годишниот извештај на Европската комисија презентиран денеска за земјите канидатки, во кој се забележува заостанување на Србија во клучните реформски агенди, Кос нагласи дека новата влада треба „внимателно да ги проучи“ забелешките и препораките.

Европската комисија претходно денеска го презентираше извештајот за напредокот на земјите кандидати за ЕУ, според кој Црна Гора би можела да ги заврши преговорите за пристапување до крајот на оваа година и да потпише договор за пристапување во јуни, Албанија би можела да ги затвори сите поглавја до крајот на следната година, а Молдавија и Украина до крајот на 2028 година.

Црна Гора на вистинскиот пат

„Напредокот на овие четири земји покажува дека напредокот кон членство во ЕУ зависи од политичката волја и политичките избори. Секоја земја кандидат може да се приклучи на групата земји кои остваруваат брз напредок, изјави комесарката за проширување Марта Кос, презентирајќи го извештајот за проширување пред членовите на Комитетот за надворешни работи на Европскиот парламент.

„Денешниот извештај покажува дека сме на вистинскиот пат кон следното проширување, а Црна Гора е првата земја со јасна перспектива да стане 28. членка. Со Црна Гора имаме земја која е во завршна фаза на пристапување кон ЕУ. За прв пат од завршувањето на преговорите за пристапување со Хрватска во 2011 година, Европската Унија може успешно да ги заврши преговорите за пристапување со земја кандидат,“ истакна Кос.

Комисијата го објави таканаречениот пакет за проширување кој содржи општа политичка проценка, пораки, препораки и насоки за насоката на целиот процес на интеграција и поединечни извештаи за напредокот за земјите кандидати и потенцијални кандидати - шесте земји од Западен Балкан, Украина, Молдавија, Грузија и Туркије.

Комисијата оцени дека Црна Гора ги исполнила сите критериуми за затворање на преговорите во преостанатите 12 поглавја и дека е реална можност да се затворат до крајот на оваа година. Уште овој петок, таа би можела да затвори уште три поглавја.

Овогодишниот извештај за проширување за Црна Гора би можел да биде последниот таков извештај подготвен за таа земја, а од следната година би можел да биде заменет со извештаи за мониторинг.

Во ова време следната година, Албанија би можела да биде таму каде што е Црна Гора денес. Земјата ги отвори сите кластери за преговори за нешто повеќе од една година, ги исполни привремените критериуми за кластер 1 (фундаментални права) и привремено ги затвори првите четири поглавја.

Молдавија напредува побрзо од Украина

Нејзината цел е да ги затвори сите поглавја до крајот на следната година, а Комисијата верува дека ова е остварливо под услов да продолжи со реформите со исто темпо.

Молдавија отвори четири од шесте поглавја од преговорите, опфаќајќи 24 од 33 поглавја. Нејзината цел е да ги затвори сите поглавја до крајот на 2028 година, а Комисијата верува дека ова е реално ако се одржи сегашното темпо на реформите.

Украина има иста цел, а Комисијата нагласува дека ова е амбициозна цел што ќе биде остварлива под услов да се забрзаат реформите.

Комисијата вели дека Украина итно треба значително да го забрза темпото на реформите во областа на владеењето на правото, бидејќи исполнувањето на клучните барања во оваа област во текот на првата половина од 2027 година е предуслов за привремено затворање на преговорите за поединечните поглавја.

Украина и Молдавија ги отворија преговорите истовремено и досега нивниот напредок беше паралелен.

Според документот на Комисијата, сега може да има одвојување бидејќи Молдавија напредува побрзо и од неа, за разлика од Украина, не се бара да напредува побрзо во реформите, туку само да го одржува сегашното темпо.

Генерално, според документите на Комисијата, напредокот во земјите од проширувањето остана нееднаков.

Земјите кандидати и потенцијалните кандидати може да се поделат во три групи: лидери, оние што стагнираат и оние што заостануваат.

Босна и Херцеговина и Србија не постигнале напредок во фундаменталните прашања, Северна Македонија не ја исполни својата обврска за измени на својот устав, во кој треба да ги наведе Бугарите како национално малцинство. Косово, чија независност не е признаена од пет земји-членки, загуби многу минатата година бидејќи имаше привремена влада добар дел од времето.

Туркије и Грузија имаат статус на кандидат, но само на хартија.