Глобалната трговија се соочува со најлошото нарушување во последните 80 години, бидејќи тесните грла во синџирот на снабдување во Ормутскиот теснец ги загрозуваат глобалните цени на храната и ѓубривата, предупреди Нгози Оконџо-Ивеала генералната директорка на Светската трговска организација (СТО).

Нгози Оконџо-Ивеала, зборувајќи на маргините на Јавниот форум на СТО во Женева, изјави дека глобалниот трговски систем останува отпорен, но тековниот конфликт на Блискиот Исток претставува голем тест за 166-те земји-членки на организацијата.

Таа истакна дека глобалната трговија со стоки пораснала за неочекувано силни 4,6% оваа година и покрај геополитичките притисоци, додека 72% од целата глобална трговија продолжила да работи според правилата на СТО.

Првичната проекција за вкупниот раст на трговијата со стоки беше 1,9% за целата година, но стапката на раст во првиот квартал од 3,2% ги надмина очекувањата.

Оконџо-Ивеала изјави дека значителен дел од импулсот е поттикнат од зголемената трговија со вештачка интелигенција, која пак е поттикната од договори со ниски или нулти тарифи што опфаќаат 3 трилиони долари во глобални испораки на полупроводници и чипови.

Таа повика на претпазливост во врска со одржливоста на трендот, предупредувајќи дека економските придобивки од оваа процутувачка трговија остануваат концентрирани во Северна Америка и Источна Азија, што предизвикува загриженост за инклузивноста на глобалниот пазар.

Оконџо-Ивеала рече дека националните резерви привремено ги заштитиле пазарите од шоковите што досега ги предизвикаа нарушувањата во Ормутскиот теснец, но продолжените блокади во виталниот воден пат неизбежно ќе доведат до повисоки земјоделски трошоци.

Претходните проценки на СТО покажаа дека цените на суровата нафта што достигнуваат 90 долари за барел би можеле да го намалат вкупниот раст на трговијата за 0,5 поени, додека сегашните цени на суровата нафта го надминаа тој праг.

Поморските превозници го одржуваа обемот на трговијата со пренасочување на бродовите преку алтернативни рути, но овие долги заобиколувања додаваат високи премии, доведувајќи ја во прашање долгорочната стабилност на тековниот синџир на снабдување, предупреди Оконџо-Ивеала.

Владите ширум светот изготвуваат планови за непредвидени ситуации за да ги заштитат своите економии од идни неуспеси во пречки, додека комбинацијата од нестабилност на синџирот на снабдување и брзи промени во технологијата ги продлабочи внатрешните разговори на СТО за потребата од ревидирање на правилата за глобална трговија за овој век.

Таа истакна дека сеопфатната институционална реформа е клучна за рамноправен глобален развој и дека сегашната рамка на СТО честопати ги разочарува земјите во развој.

Оконџо-Ивеала ги повика земјите во развој да учествуваат во изготвувањето модернизирани политики за да се осигурат дека и тие можат да ги искористат економските можности, додека предложените реформи би се насочиле кон неуспешните институционални механизми и би помогнале да се спречи овие земји да останат заостанати.

Неодамнешниот извештај на СТО, објавен како дел од нејзиниот Јавен форум, проценува дека колапсот на мултилатералната соработка и неуспехот за модернизација на регулативите би можеле да збришат до 10% од потенцијалниот глобален економски раст до 2050 година.