Германскиот канцелар Фридрих Мерц денеска го пофали придонесот на турската заедница во Германија, истакнувајќи дека таа помогнала во изградбата на индустриската база на земјата во 1960-тите години и дека продолжува да ја збогатува нејзината економија, технологија и култура.

„Турските работници на привремена работа помогнаа да се изгради индустрискиот темел на нашата земја“, рече Мерц, осврнувајќи се на оние што пристигнаа набргу по склучувањето на договорот за регрутирање работна сила од 30 октомври 1961 година. „Тие помогнаа да се постават темелите на нашата нација. Тие ја создадоа инфраструктурата на просперитетот во кој живееме денес.“

Тој зборуваше на свеченост во Берлин по повод одбележувањето на 65-годишнината од договорот со Туркије, со кој стотици илјади турски работници дојдоа во Западна Германија за време на повоениот економски подем. Повеќето планирале да се вратат дома по неколку години, но приближно половина од нив останале, ги довеле своите семејства и постепено станале дел од германското општество.

Нивните деца и внуци оттогаш создадоа извонредни приказни за успех, рече Мерц. Меѓу нив, тој ги спомена германско-турскиот фудбалер Илкај Гундоган, филмскиот режисер Фатих Акин и основачите на „Бионтек“ (BioNTech), Угур Шахин и Озлем Туреџи, чија работа во областа на онкологијата и имунологијата привлече меѓународно внимание. Тој исто така ги наведе авторите Арас Орен и Дениз Утлу.

„Ова се само оние што се широко познати – приказните за успех што се навистина спектакуларни“, рече тој. „Но, постојат илјадници други. Можете да ги најдете во секоја сојузна покраина, во секој сектор од нашето општество, во сите политички партии, во синдикатите и во здруженијата на работодавачи.“

Канцеларот ја опиша интеграцијата како постојана задача за секое модерно плуралистичко општество, која бара заеднички напори на работните места, во училиштата и во спортските клубови. Тој нагласи дека луѓето што доаѓаат во Германија треба да ги почитуваат нејзините демократски правила. За возврат, тие треба да можат да очекуваат еднакви можности и чувство на припадност, без оглед на нивното миграциско потекло.

Мерц призна дека многумина од првата, втората, па дури и третата генерација доживеале да бидат третирани како странци, и покрај сите нивни напори. Тој укажа на расистичкото насилство што ја одбележа оваа 65-годишна историја, вклучувајќи ги нападите во Мелн и Золинген во 1990-тите години – убиствата извршувани со текот на годините од страна на неонацистичката терористичка група НСУ, меѓу чии жртви имаше осум лица со турско потекло – како и нападот во Ханау во 2020 година.

„Стравот од туѓото е отров за секое слободно општество“, предупреди Мерц. Тој истакна дека се чини оти тие стравови се засилуваат, при што повторно се идеолошки обоени и злоупотребувани. Осврнувајќи се на терминот „ремиграција“, кој го користат политичарите од антиимигрантската партија АфД, канцеларот рече дека тој претставува „напад врз модерна Германија, која заедно ја изградивме во текот на изминатите 65 години“.

На свеченоста присуствуваа претставници на првата генерација турски „гости-работници“, како и нивните деца и внуци.

Договорот овозможи доаѓање на 867.000 турски „гости-работници“ во Западна Германија, сè до завршувањето на процесот на регрутирање во 1973 година; околу 500.000 од нив подоцна се вратија во Туркије. Многу други пристигнаа подоцна преку процесот на обединување на семејствата.

Денес во Германија живее турска заедница од околу 3 милиони луѓе, кои во голема мера се потомци на оние што пристигнале во тој ран период.