Генералниот секретар на Обединетите нации, Антонио Гутереш, денеска предупреди дека израелското насилство, раселувањето и ширењето на нелегалните населби во окупираниот Западен Брег ги поткопуваат перспективите за мир и го зголемуваат ризикот од етничко чистење.

„Насилството, раселувањето и ширењето на населбите во окупираниот Западен Брег го уништуваат патот кон мирот и се закануваат со етничко чистење“, рече Гутереш во обраќањето на 81-та сесија на Генералното собрание на ОН во Њујорк.

„Не можеме да дозволиме решението за две држави да исчезне пред нашите очи“, додаде тој.

Гутереш нагласи дека разорната ситуација на окупираните палестински територии не треба да се игнорира во услови на пошироките превирања што го зафаќаат Блискиот Исток.

Тој ги опиша нападите на Хамас од 7 октомври 2023 година како гнасни, но истакна дека по нив следеле напади врз Палестинците во Газа, со обем на убивање и уништување што не сум го видел во моите години како генерален секретар.

Тој потсети дека Меѓународниот суд на правдата издал правно обврзувачки привремени мерки во случај што се однесува на примената на Конвенцијата за геноцид во Појасот Газа.

Гутереш, исто така, се осврна на советодавното мислење издадено од Судот, велејќи дека на ОН мора да им се дозволи да го спроведат својот мандат во Газа и дека нејзиниот персонал и хуманитарните работници мора да бидат заштитени.

„Сите страни мора да го почитуваат меѓународното право и наредбите на Судот“, нагласи тој.

Повик за деескалација

Обраќајќи се до поширокиот регион, Гутереш рече дека конфликтите се шират како лавина низ Блискиот Исток, додека таканаречените прекини на огнот се сведуваат на малку повеќе од мали пожари, при што цивилите сè уште го носат товарот.

„Ги повикувам лидерите во оваа просторија да го искористат максимално овој состанок на високо ниво за деескалација и дијалог“, рече тој.

Гутереш ја повика меѓународната заедница да испрати јасна порака дека борбите мора да престанат, дека хуманитарната помош мора да се дозволи да тече и дека правата и слободите на навигација мора целосно да се обноват во согласност со меѓународното право.

Зборувајќи за Украина, Гутереш рече дека војната на Русија ја изложи суверената земја на брутална војна што е јасно кршење на Повелбата на ОН.

Тој го опиша конфликтот во Судан како војна против цивилите, наведувајќи ги масовното раселување, гладот, нападите врз болниците и домовите, сексуалното насилство и етнички мотивираните напади.

Генералниот секретар на ОН, исто така, рече дека кризата во Мјанмар ризикува да се лизне од глобалниот фокус.

Тој повика на реформа на Советот за безбедност на ОН, велејќи: „Совет за безбедност на 21 век без постојани африкански места е неправеден и неоправдан“.

Вештачката интелигенција бара глобален надзор

Гутереш рече дека денес, моќта сè повеќе се добива од податоци, компјутерски капацитет и алгоритми, додека контролата врз овие ресурси е високо концентрирана.

„Опасноста не е технологијата. Опасноста е технологија без одговорност, способност без надзор, донесување одлуки без транспарентност“, рече тој.

Земјите со најголеми можности за вештачка интелигенција, исто така, ја носат најголемата одговорност, рече тој, повикувајќи ги да споделуваат информации за новите безбедносни ризици, да соработуваат на тестирање и да работат на заеднички заштитни мерки.

Гутереш повика на мултилатерална рамка за управување со ризиците од вештачка интелигенција, поддржана од кредибилен и независен надзор, а воедно да се осигури дека ниедна земја не е запоставена.

„Вештачката интелигенција мора да биде обликувана од човештвото, со човештвото и за целото човештво“, рече тој, додавајќи дека децата никогаш не треба да станат тест субјекти за нерегулирани системи.