Türkiye e ka shpallur vitin 2026 si “viti i reformave”, deklaroi ministri i Thesarit dhe i Financave, Mehmet Şimşek, i cili paraqiti një agjendë të gjerë reformash strukturore të fokusuar në transformimin industrial, avancimin në zinxhirin e vlerës, tranzicionin e gjelbër dhe digjital, investimet në produktivitet dhe përmirësimin e infrastrukturës si hekurudhat.
Duke folur në konferencën për shtyp “Qendra kryesore e investimeve në Shekullin e Türkiyes” në Ankara të hënën, Şimşek dha detaje mbi paketën e reformave të shpallur javën e kaluar nga presidenti Recep Tayyip Erdoğan.
Şimşek shpjegoi se korniza e re e investimeve synon të rrisë eksportet e mallrave dhe shërbimeve, të inkurajojë rikthimin e aseteve, të stimulojë investitorët vendas të bazojnë aktivitetet e tyre në Türkiye dhe ta pozicionojë Qendrën Financiare të Istanbulit si një nyjë kryesore rajonale.
Ai theksoi se iniciativa e parë parashikon përjashtim 100 për qind nga tatimi mbi fitimin për tregtinë transit për kompanitë me bazë në Qendrën Financiare të Istanbulit, ndërsa kompanitë jashtë sektorëve financiarë të përcaktuar do të përfitojnë 95 për qind përjashtim nga taksat për këtë lloj tregtie.
Şimşek nënvizoi se qeveria synon të krijojë një treg konkurrues “merchanting” të ngjashëm me ato në Azi, duke përmendur Singaporin, Hong Kongun dhe Maldivet, ndërsa shfrytëzon pozicionin strategjik të Türkiyes përgjatë Korridorit të Mesëm për të kapur rrugë kyç tregtare.
Ai shtoi se përjashtimi prej 50 për qind nga taksat, i dhënë më parë kur u miratua rregullorja e Qendrës Financiare të Istanbulit në vitin 2009, tani është zgjeruar në 100 për qind.
Ministri shtoi se Türkiye tashmë shërben si një qendër e madhe energjetike dhe pret një tregtar global të rëndësishëm të mallrave, duke nxitur përpjekjet për të krijuar kompani të ngjashme brenda vendit.
Hapa radikalë
Şimşek njoftoi një iniciativë të dytë që synon rritjen e eksporteve të mallrave duke ulur ndjeshëm normën standarde të tatimit mbi fitimin prej 25 për qind për eksportuesit, me qëllim rritjen e konkurrueshmërisë.
Eksportuesit prodhues do të përfitojnë tashmë një normë tatimi njëshifrore prej 9 për qind, tha ai, duke shtuar se ky hap radikal synon të tërheqë investime të huaja direkte në prodhim, veçanërisht pasi trendet e “outsourcing”-ut të viteve ’90 nuk vlejnë më.
Ministri theksoi se niveli i vlerës së shtuar në prodhim në raport me PBB-në në Türkiye është në të njëjtin nivel me “tigrat aziatikë”.
Şimşek tha se transformimi industrial synon ta kalojë prodhimin nga teknologji mesatare e ulët në prodhim me teknologji mesatare dhe të lartë.
Qeveria ka zgjeruar gjithashtu përjashtimin tatimor për eksportet e shërbimeve në 100 për qind, për të rritur pjesëmarrjen në treg.
Sipas tij, kjo masë synon shërbime me vlerë të lartë si softueri, lojërat video, turizmi mjekësor, arsimi, inxhinieria, dizajni dhe arkitektura.
Ministri theksoi se sektori i shërbimeve mbetet rezistent ndaj proteksionizmit global dhe fragmentimit të tregtisë, duke shtuar se Türkiye ka tashmë një pozitë të fortë globale me një suficit eksportesh shërbimesh që tejkalon 60 miliardë dollarë.
Ai vuri në dukje se Türkiye ofron një treg të madh të brendshëm me një PBB prej 1,6 trilion dollarësh vitin e kaluar, duke tejkaluar ekonominë e kombinuar prej 1,3 trilion dollarësh të tetë vendeve fqinje.
Ministri shtoi se PBB-ja e Türkiyes është rritur nga një indeks prej 100 në vitin 2002 në 328, duke tejkaluar mesataren e tregjeve në zhvillim prej 314.
Themele të forta për rritje të qëndrueshme
Duke pranuar një ngadalësim të përkohshëm ekonomik për shkak të programit aktual të uljes së inflacionit, Şimşek tha se qeveria ka vendosur baza të forta për rritje të qëndrueshme.
Përveç paketës së re që parashikon përjashtim 20-vjeçar nga tatimi mbi fitimin për kompanitë që zhvendosin selitë rajonale në Qendrën Financiare të Istanbulit, ndërsa kompanitë që zhvendosin selitë diku tjetër në Türkiye do të përfitojnë 95 për qind përjashtim, Şimşek deklaroi se edhe punonjësit e kualifikuar do të përfitojnë përjashtim nga tatimi mbi të ardhurat deri në rreth 3.000 dollarë, që është katër herë paga minimale.
Ai shpjegoi se shërbimet e kualifikuara, përfshirë menaxhimin, konsulencën dhe burimet njerëzore, duhet të gjenerojnë 80 për qind të të ardhurave nga jashtë Türkiyes.
Şimşek tha se partia në pushtet ka tërhequr rreth 300 miliardë dollarë investime të huaja direkte gjatë 20 viteve të fundit, duke sjellë 87.000 kompani ndërkombëtare në vend.
Ai shtoi se ky proces i thjeshtuar përfshin krijimin e kompanive, lejet e punës dhe qëndrimit, taksat dhe sigurimet shoqërore, ndarjen e tokës dhe miratimet mjedisore.
Ministri prezantoi gjithashtu një periudhë 20-vjeçare për individët “non-domiciled”, me taksë zero mbi të ardhurat nga jashtë për shtetasit turq dhe të huajt.
Individët e kualifikuar nuk duhet të kenë jetuar në Türkiye si rezidentë tatimorë për më shumë se gjashtë muaj gjatë tre viteve të fundit.
Şimşek shtoi se kjo kornizë ul taksën standarde të trashëgimisë nga 10 për qind në vetëm 1 për qind për këta individë, duke tejkaluar programet e ngjashme 15-vjeçare në Itali dhe Greqi.
Terminali i Istanbulit
Kompanitë e shërbimeve mund të përfitojnë gjithashtu nga programi i shtetësisë duke ofruar punësim për 50 persona.
Ai shtoi se themelimi dhe operimi i kompanive mund të kryhen plotësisht online pa praninë fizike.
Qeveria planifikon gjithashtu të zgjerojë skemat tatimore për opsionet e aksioneve për punonjësit dhe mjetet e financimit të kapitalit sipërmarrës, duke përdorur terminalin e vjetër të Aeroportit Atatürk si një qendër të re teknologjike të quajtur “Terminali i Istanbulit”.
Şimşek tha se një kornizë e re për rikthimin e aseteve do të inkurajojë kthimin e kapitalit jashtë vendit, duke thelluar tregjet vendase të kapitalit.
Ai theksoi se strategjia për Qendrën Financiare të Istanbulit kombinon qeverisjen dhe talentin me stimuj afatgjatë, duke i zgjatur përfitimet deri në vitin 2047.
Në përfundim, Şimşek tha se kjo strategji gjithëpërfshirëse ekonomike ofron vizibilitet 20-vjeçar, atraktivitet të nivelit të lartë global dhe hyrje pa pengesa për investitorët.
