Улрих Шли
Улрих Шли е професор по безбедносни и стратешки истражувања на Институтот Хенри Кисинџер на Универзитетот во Бон
Германскиот национален празник, 3 октомври, со години претставува момент во годишниот циклус на нацијата кога Германците застануваат за да размислат за состојбата на единството и за внатрешната сплотеност на земјата.
Обединувањето во мир и слобода, што се случи во 1990 година, беше дар од историјата. Тоа беше резултат на епохални политички пресврти што го урнаа биполарниот систем, односно поредокот воспоставен во Јалта и Потсдам.
Во клучен момент за германската дипломатија, канцеларот Хелмут Кол- со такт, јасна визија и малку среќа- го оствари навидум невозможното: обединување на Германците од Истокот и Западот со согласност на соседните земји.
Она што претставуваше огромен успех на надворешен план, на внатрешен план ги достигна своите природни граници. Различните животни искуства- всушност, фундаментално различни искуства обликувани од спротивставени политички системи- како и нееднаквите почетни позиции во 1990 година во однос на државата и општеството, не можеа преку ноќ да се избришат само со финансиски трансфери, инфраструктурни проекти, развој на административни структури и административна помош.
Германците никогаш не биле навистина обединети по 1990 година. Ова тешко дека изненадува, со оглед на тоа што земјата има силен федерален карактер и значајни разлики во менталитетот. Дури и на Западот, контрастите меѓу луѓето од Холштајн, Горна Швабија и Долна Баварија беа впечатливи, а тоа важеше уште повеќе откако во мешавината се вклучија и луѓето од Саксонија, Тирингија и Мекленбург.
Богатство, верувања и јазот што опстојува
Пред сè, економските нееднаквости што произлегуваат од јазот во богатството меѓу Западот и Истокот никогаш целосно не исчезнаа. Исто така, партиската лојалност на Истокот никогаш не успеа да ја развие силата што долго време ја карактеризираше старата Сојузна Република.
Протестантската црква не успеа ниту да ја задржи својата уникатна позиција во Гeрманската демократска република (ДДР) како „Црква во услови на социјализам“, ниту пак да ја претвори таа позиција во политичко влијание во обединета Германија.
Католичката црква во ДДР, пак, беше црква на дијаспората; таа никогаш навистина не излезе од таа положба, а двете цркви постепено го губеа своето влијание низ цела Германија.
Од 1990 година наваму, општото чувство на незадоволство е поизразено на Истокот отколку на Западот, и покрај многуте импресивни примери на успех.
Политиката и медиумите одиграа улога во одржувањето на клишеата и во претворањето на разликите во менталитетот во длабоки јазови.
Незадоволството сега е широко распространето низ цела Германија; довербата во способноста на политичарите да најдат решенија е падната на најниско можно ниво, а угледот на институциите претрпе штета како резултат на тоа.
Иако гласачите ја изразија својата фрустрација на покраинските избори во Саксонија-Анхалт, Мекленбург-Западна Померанија и Берлин, што резултираше со значителен пораст на поддршката за екстремно десничарските партии и колапс на дотогашните мејнстрим партии, со пад на гласовите изразен во двоцифрени бројки- овој феномен не може да се објасни исклучиво како прашање на поделбата Исток-Запад.
Сепак, точно е дека традиционалната партиска лојалност во Источна Германија денес е значително помалку изразена отколку на Западот. Но прашањето за статусот на политичките партии ги надминува рамките на едноставната споредба меѓу германскиот Исток и Запад.
Поларизација и неуспех на мејнстрим политиката
Најновите изборни резултати- со подемот на AфД, колапсот на дотогашните мејнстрим партии, исчезнувањето на либералите и, во големите градови како Берлин, значителниот удел на гласови за Партијата на левицата- ја откриваат кризата во германскиот партиски систем, особено јасно на Истокот.
На Истокот, незадоволството на гласачите од моменталната состојба е уште поголемо отколку на Западот; довербата во способноста на политичките партии да најдат решенија е уште помала; а подготвеноста за впуштање во експерименти со неизвесен исход- делумно како последица на двата споменати тренда- е особено силна.
Одбележувањето на овогодишниот националниот празник, преку размислувањата што ги поттикнува, особено јасно ќе ги истакне овие загрижувачки случувања.
Сепак, и покрај сите разлики меѓу Истокот и Западот, трендовите што се појавуваат не се контрадикторни, туку едноставно се манифестираат во различни нијанси.
Тешкотиите при формирањето влада во Магдебург- каде што AфД зависи од некаков вид соработка со левичарско-популистичката партија БСВ, како и во Берлин каде што СПД и Зелените сега покажуваат склоност да доведат на функција владејачки градоначалник една отворено антисемитска и антиизраелска крајно левичарска партија- ќе доведат до натамошна поларизација на политичкиот систем.
Досега, некогашните мејнстрим не успеаја да извлечат никакви вистински поуки од кризата. Тие постапуваат според мотото „затвори ги очите и продолжи понатаму“ и „продолжи како и досега“.
Големите коалиции од изминатите две децении, кои одиграа значајна улога во политичката стагнација, продолжуваат со своите вообичаени ритуали на надмудрување околу наводни територијални придобивки- ситуација што дополнително се влошува поради отсуството на каква било разлика меѓу нивните предложени политики.
Тие само ја зголемуваат фрустрацијата и ги зајакнуваат политичките сили од крајните спектри. Актуелната состојба во Источна Германија, каде што ЦДУ и СПД во некои региони паднаа на нивото на речиси згаснатата ФДП, делумно се должи на погрешно поставени политички приоритети, прекумерна бирократија, занемарување на поддршката за руралните средини и недостаток на ефективни регионални и индустриски политики.
Германија веќе подолго време се соочува со проблеми поврзани со нејзината географска структура и со контрастите меѓу урбаните центри и руралните области- проблеми што одамна доминираат на политичката агенда во земји како Обединетото Кралство или Италија.
Јазот меѓу Истокот и Западот ќе продолжи да се продлабочува додека трае политичката криза, а општото расположение во Германија останува мрачно.
И покрај одредени грешки при спроведувањето, вистинските корени на оваа состојба не лежат во внатрешното обединување на земјата, туку во политичката криза што е тесно поврзана со погрешни компромиси, недостаток на храброст, прекумерна бирократија и отсуство на интелектуален правец за земјата.
Извор: АА
Забелешка: Ставовите изразени во овој напис му припаѓаат на авторот и не ја одразуваат нужно уредувачката политика на ТРТ Балкан
