Rritja e shpejtë e niveleve të dioksidit të karbonit në atmosferë mund të kërcënojë qëndrueshmërinë e një sistemi të rëndësishëm të qarkullimit të Oqeanit Atlantik, i cili luan rol kyç në rregullimin e klimës së Evropës, sipas një studimi të ri.
Studiuesit e Universitetit të Utrechtit në Holandë zbuluan se shpejtësia me të cilën ngrohet klima mund të jetë vendimtare për të përcaktuar nëse Qarkullimi Meridional Përmbysës i Atlantikut (AMOC) dobësohet deri në pikën e kolapsit, raportoi transmetuesi publik danez DR.
AMOC-u transporton ujëra të ngrohta nga tropikët drejt Atlantikut Verior, duke ndihmuar që klima në Evropën Veriore të mbetet relativisht e butë, ndërsa ujërat më të ftohta dhe më të kripura zhyten dhe rrjedhin drejt jugut nëpër thellësitë e oqeanit.
Ndryshimet klimatike po e dobësojnë këtë sistem, pasi shkrirja e akullit dhe shtimi i reshjeve sjellin më shumë ujë të ëmbël në Atlantikun Verior, ndërsa rritja e temperaturave të oqeanit pengon gjithashtu fundosjen e ujërave me dendësi të lartë.
Studimi, i publikuar në revistën “Nature Climate Change”, sugjeron se ritmi i ngrohjes, dhe jo vetëm rritja përfundimtare e temperaturës, mund të ndikojë ndjeshëm në qëndrueshmërinë e AMOC-ut.
“Gjatë ngrohjes së ngadaltë, i gjithë oqeani, nga sipërfaqja deri në shtresat e tij më të thella, ka kohë të riorganizohet gradualisht dhe të përshtatet me kushtet që po ndryshojnë”, tha Henk Dijkstra, profesor i oqeanografisë dinamike në Universitetin e Utrechtit dhe bashkautor i studimit.
“Gjatë ngrohjes më të shpejtë, oqeani thjesht nuk mund ta ndjekë këtë ritëm”, shtoi ai.
Studiuesit krahasuan ritme të ndryshme të rritjes së CO₂-shit në atmosferë, duke e përkufizuar ngrohjen e shpejtë si një rritje vjetore prej 2,5 pjesësh për milion (ppm), ndërsa ngrohjen e ngadaltë si një rritje prej 0,5 ppm. Sipas DR-së, rritja aktuale vjetore është rreth 3,2 ppm.
Studimi zbuloi se, sipas skenarit më të ngadaltë, temperaturat globale mund të rriten me rreth 4 gradë Celsius ose më shumë pa shkaktuar kolapsin e AMOC-ut. Megjithatë, në kushtet e një ngrohjeje të shpejtë, të krahasueshme me ritmin aktual të rritjes së CO₂-shit, qarkullimi mund të pësojë kolaps me një rritje të temperaturës prej rreth 2 gradë Celsius.
Peter D. Ditlevsen, studiues i klimës në Universitetin e Kopenhagës, tha se gjetjet janë shqetësuese.
“Nëse shohim emetimet tona aktuale të CO₂-shit, duhet të shqetësohemi”, tha ai për DR-në.
Një kolaps i madh i AMOC-ut mund të sjellë dimra dukshëm më të ftohtë në Evropën Veriore, ndërsa rajonet tropikale do të bëheshin më të ngrohta. Ai gjithashtu mund të çrregullojë modelet e reshjeve, duke rrezikuar potencialisht bujqësinë.
Studiuesit paralajmëruan gjithashtu se, pasi të pësojë kolaps, ky sistem qarkullimi mund të jetë i vështirë për t’u rikthyer, edhe nëse nivelet e CO₂-shit në atmosferë ulen më pas.
