Sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte ka deklaruar se aleanca po hyn në fazën e zbatimit para Samitit të muajit të ardhshëm në Ankara, duke përmendur rritjen e shpenzimeve për mbrojtjen, zgjerimin e prodhimit ushtarak dhe mbështetjen e vazhdueshme për Ukrainën.
"Kjo është mbledhja e fundit e madhe që do të kemi para Samitit në Ankara dhe Samiti në Ankara do të jetë i përqendruar tërësisht te zbatimi", tha Rutte gjatë një takimi të ministrave të Mbrojtjes të NATO-s në Bruksel.
Rutte e përshkroi këtë takim si mbledhjen e fundit të rëndësishme ministrore përpara Samitit në Ankara. "Ajo që po shohim është se NATO 3.0 po bëhet realitet", shtoi ai, duke e cilësuar këtë si "një Evropë më të fortë brenda një NATO-je më të fortë".
Shpenzimet për mbrojtjen dhe prodhimi ushtarak
Rutte tha se aleatët po rrisin ndjeshëm shpenzimet ushtarake, duke shtuar se Evropa dhe Kanadaja pritet të shpenzojnë më shumë se 90 miliardë dollarë shtesë për mbrojtjen në vitin 2025 krahasuar me vitin e kaluar, çka përfaqëson një rritje prej gati 20 për qind.
Sipas tij, kjo rritje është pjesë e përpjekjeve për të përmbushur objektivat e kapaciteteve të NATO-s dhe për të ecur drejt standardit të dakorduar të aleancës për shpenzimet e mbrojtjes.
Ai theksoi nevojën për të zgjeruar prodhimin e mbrojtjes në të dy anët e Atlantikut. "Ne duhet të prodhojmë më shumë, si në ShBA ashtu edhe në Evropë, për të garantuar sigurinë tonë", tha ai.
Rutte përshëndeti përpjekjet e ShBA-së dhe aleatëve evropianë për të forcuar bazat e tyre industriale të mbrojtjes, duke argumentuar se NATO duhet të ecë me ritmin e konkurrentëve të saj.
"Kina, Rusia dhe të tjerët po rrisin aktualisht prodhimin e tyre industrial në fushën e mbrojtjes", shtoi ai.
Mbështetja për Ukrainën
Rutte tha se mbështetja për Ukrainën do të mbetet temë qendrore si në takimin e Brukselit ashtu edhe në samitin e Ankarasë. "Ne duhet ta mbajmë Ukrainën të fortë, të fortë në luftë", tha ai.
Ai njoftoi se presidenti ukrainas, Volodymyr Zelenskyy, do të marrë pjesë më vonë gjatë ditës në takimin e Grupit të Kontaktit për Mbrojtjen e Ukrainës.
Duke iu referuar takimit që zhvilloi me Zelenskyyn mbrëmë, Rutte tha se diskutimet u përqendruan në zhvillimet në fushën e betejës dhe nevojat ushtarake të Ukrainës, veçanërisht sistemet e mbrojtjes ajrore dhe mbrojtjen e infrastrukturës kritike.
"Presidenti ishte në një gjendje të mirë", tha Rutte duke shtuar se i konsideron pozitive përfundimet e fundit të G7-tës lidhur me Ukrainën. Ai falënderoi ShBA-në për vazhdimin e dërgesave të ndihmës ushtarake, përfshirë interceptorët për sistemet e mbrojtjes ajrore "Patriot".
Roli i ShBA-së në NATO
Duke iu përgjigjur pyetjeve mbi vendimin e Washingtonit për të reduktuar një pjesë të kontributit të tij në modelin e forcave të NATO-s, Rutte tha se kjo lëvizje lidhet me një mekanizëm planifikimi dhe jo me aftësinë e aleancës për t'iu përgjigjur një krize.
Ai tha se aleatët evropianë tashmë po e zëvendësojnë pjesën më të madhe të boshllëkut të kapaciteteve të krijuar nga ky rregullim. "Evropianët tani po e mbushin këtë boshllëk", tha ai duke shtuar se aleanca "ndodhet vërtet në një pozicion të mirë".
Rutte hodhi poshtë sugjerimet se ShBA-ja po tërhiqet nga NATO-ja, duke vlerësuar thirrjet e sekretarit amerikan të Mbrojtjes, Pete Hegseth, për një ndarje më të madhe të barrës brenda aleancës.
"ShBA-ja është plotësisht e përkushtuar ndaj NATO-s", tha ai duke shtuar se Washingtoni pret që aleatët evropianë dhe Kanadaja të rrisin shpenzimet dhe kapacitetet e tyre mbrojtëse.
Irani dhe Ngushtica e Hormuzit
Rutte përshëndeti marrëveshjen e fundit mes ShBA-së dhe Iranit, duke e cilësuar atë si një hap të rëndësishëm drejt uljes së rreziqeve të sigurisë. "Mendoj se presidenti Trump arriti marrëveshje të mirë", tha ai duke argumentuar se marrëveshja ndihmoi në dobësimin e kapaciteteve bërthamore dhe të raketave balistike të Iranit.
Ai theksoi rëndësinë e rikthimit të lirisë së lundrimit përmes Ngushticës së Hormuzit, duke shtuar se vendet e G7-tës po diskutojnë mënyra për të mbështetur sigurinë detare në këtë zonë.
Duke theksuar se kjo çështje nuk është drejtpërdrejt një mision i NATO-s, Rutte tha se aleanca do të ishte e gatshme të ndihmonte nëse do t'i kërkohej.
