Последните забелешки на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во кои се сугерира дека Европската Унија мора „да го заокружи европскиот континент за да не биде под влијание на Русија, Туркије или Кина“, предизвикаа широки критики од аналитичарите.

Зборувајќи на настан по повод 80-годишнината од германскиот весник „Ди Цајт“ во Хамбург, фон дер Лајен ја повтори својата поддршка за проширувањето на ЕУ, групирајќи ја Туркије покрај Русија и Кина.

„Мора да успееме да го заокружиме европскиот континент за да не биде под влијание на Русија, Туркије или Кина“, рече таа.

Контроверзните забелешки предизвикаа појаснување од Европската комисија, која нагласи дека Туркије е „несомнено важен партнер“ и економски и политички, и дека нејзиното споменување ја одразува нејзината геополитичка тежина, а не каква било директна споредба.

Портпаролот на Комисијата на ЕУ ја нагласи улогата на Туркије во стратешки области како што се иницијативите за поврзување, вклучувајќи го Транс-Каспискиот среден коридор, управувањето со миграцијата и нејзиниот статус како сојузник на НАТО и земја-кандидат за ЕУ, опишувајќи ја Анкара како „клучен соговорник“.

Зачудувачка изјава

Сепак, експертите изразија силни критики за тонот и импликациите од изјавата.

„Искрено, мислам дека ова е невообичаена изјава“, изјави за Анадолија Тимоти Еш, соработник во Чатам Хаус, нагласувајќи дека Туркије останува лојален сојузник на НАТО и кандидат за ЕУ.

Тој истакна дека турските сили директно придонесуваат за безбедноста на Европа, велејќи: „Туркије е сè уште лојален сојузник на Европа - турските трупи помагаат во одбраната на границите на Европа“.

„Во средина каде што Европа се соочува со егзистенцијална закана од Русија, а заштитното поле на САД е слабо/неизвесно, сигурно Туркије со својот силен воен и воено-индустриски комплекс може да помогне во пополнувањето на празнините во одбраната на Европа“, истакна Еш.

Значајни предизвици

Европската Унија продолжува да се соочува со значајни предизвици во градењето на ефикасен и обединет одбранбен и безбедносен капацитет, ограничувајќи ја нејзината способност да дејствува независно во сè понестабилна геополитичка средина.

И покрај иницијативите во рамките на Заедничката безбедносна и одбранбена политика, блокот останува ограничен од фрагментирани воени структури, нееднакви трошоци за одбрана и различни стратешки приоритети меѓу земјите-членки.

Аналитичарите забележуваат дека ЕУ сè уште во голема мера се потпира на НАТО, особено на САД, за критични способности како што се разузнавањето, стратешкиот транспорт и одвраќањето, што нагласува постојан јаз помеѓу политичката амбиција и оперативната подготвеност.

„Туркије има најголема копнена армија во европскиот НАТО, добро развиен воено-индустриски комплекс и посебна специјализација во беспилотни летала. Лудо е фон дер Лајен да ја навредува Туркије на таков начин, со оглед на тоа што Туркије сигурно треба да биде составен дел од одбраната на Европа“, рече Еш.

Политички контрапродуктивно, стратешки кратковидо

Рикардо Гаско, координатор за надворешна политика во тинк-тенкот ИстанПол, рече дека коментарите ја одразуваат постојаната двосмисленост на ЕУ кон Туркије.

Додека Брисел сè повеќе ја признава важноста на Анкара во безбедноста, одбраната, миграцијата и регионалната дипломатија, делови од ЕУ продолжуваат да ја толкуваат како геополитичко влијание за управување, а не како партнер за интеграција.

„Ова е проблематично бидејќи сегашните ограничувања на Европа во одбранбената и економската стратегија ја прават соработката со Туркије понеопходна, а не помалку. Понатамошното дистанцирање на Туркије би било политички контрапродуктивно и стратешки кратковидо“, изјави Гаско за Анадолија.

„Туркије останува земја-кандидат, сојузник на НАТО и важен актер за пошироката безбедносна архитектура на Европа“, истакна тој, додавајќи дека употребата на омаловажувачки јазик кон земја која формално го задржува статусот на кандидат за ЕУ ​​не е конструктивна, особено додека Европа дебатира за проширувањето, безбедноста и нејзината идна геополитичка насока.

Геополитички реалности

Пораките во рамките на ЕУ се чини дека се поделени, бидејќи комесарката за проширување Марта Кос неодамна им рече на европските пратеници дека на блокот „ѝ е потребна Туркије во светлината на променливите геополитички реалности во Европа и Блискиот Исток“.

„Тие се петтиот најголем трговски партнер на ЕУ, со обем на трговија двојно поголем од оној со Меркосур или Индија. Тоа е од суштинско значење за трговските патишта меѓу Европа и Азија. И секое мировно решение за Украина ќе има потреба од Туркије(втората најголема армија на НАТО) бидејќи ќе се соочиме со нова безбедносна средина во регионот на Црното Море“, додаде Кос.

Гаско истакна дека различните пораки од фон дер Лајен и комесарката за проширување Марта Кос илустрираат внатрешна двојност во рамките на ЕУ.

Едниот пристап останува претпазлив и политички воден, обликуван од долгогодишните тензии, додека другиот е повеќе геополитички и базиран на интереси, признавајќи дека „соработката со Туркије не може да се одложи“.

„Затоа политиката на ЕУ честопати изгледа недоследна“, рече тој. „Стратешката неопходност притиска за ангажман, додека политичкото двоумење продолжува да го спречува“.

Извор: АА