Турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган денеска повика на укинување на механизмот за вето во ОН, залагајќи се за премин од систем што штити само пет членки кон систем што ги опфаќа сите земји-членки, како и за посилно и поефективно Генерално собрание.

Обраќајќи им се на новинарите во „Турската куќа“ (Tуркеви) во Њујорк, Ердоган изјави дека постоечката структура, во која волјата на повеќе од 190 земји е ограничена од овластувањата за вето на петте постојани членки, не може соодветно да ја одржува глобалната стабилност и правда.

„Нека се укине механизмот за вето. Да преминеме од модел на ОН што штити само пет членки кон механизам што ги опфаќа сите членки“, рече тој.

Тој исто така повика на посилно и поефективно Генерално собрание, предлагајќи систем во кој избраните членови би служеле во одредени мандати и би морале повторно да ја добијат довербата на меѓународната заедница доколку сакаат повторен избор.

„На светот повеќе не му требаат нови ѕидови, туку нови мостови“, рече Ердоган.

Изјавите на претседателот уследија по неговото учество на 81-та сесија на Генералното собрание на ОН, каде што ја потврди поддршката на Туркије за мултилатерализмот и ја истакна потребата од поинклузивен и поправеден глобален систем.

„Оваа неправедна структура не може да ја одржи глобалната стабилност и мир, да ги почитува основните принципи за кои се залага, ниту да го исполни ветувањето кон човештвото“, рече тој.

„Прашањето не е само во тоа Туркије да има поголемо влијание; станува збор за обезбедување правична застапеност на Африка, Азија, Латинска Америка, исламскиот свет, Европа и сите други региони во глобалниот систем, преку нивните сопствени искуства и нивната сопствена волја“, додаде претседателот.

Газа и мирот на Блискиот Исток

Осврнувајќи се на ситуацијата во Газа, Ердоган изјави дека траен мир на Блискиот Исток нема да биде можен без запирање на крвопролевањето, воспоставување траен прекин на огнот и обезбедување достоинствена иднина за Палестинците во нивната сопствена татковина.

Тој рече дека подготвеноста покажана во рамките на мировниот план е значајна, додавајќи дека речиси сите страни, вклучително и Хамас, презеле позитивни чекори и ја изразиле својата желба за решение.

Сепак, тој го обвини Израел дека продолжува со нападите и ги поткопува мировните напори.

„Меѓународната заедница, а особено Соединетите Држави, мора да го принудат Израел да го почитува овој план“, рече тој. Ердоган нагласи дека самото завршување на војната нема да биде доволно, повикувајќи на механизми за спречување на обновување на конфликтот, забрзана реконструкција на Газа и гаранции за политичката иднина на палестинскиот народ.

„Хуманитарната катастрофа во Газа продолжува да постои, дури и ако светот го сврти погледот настрана“, рече тој.

Ердоган изјави дека неговиот долгогодишен став во ОН останал доследен, тврдејќи дека конфликтите во Сирија, Ирак, Украина и Газа ги потврдиле загриженостите што тој ги изнесувал низ годините.

Ердоган рече дека реформата на ОН можела да ги спречи конфликтите и војните ширум светот, посочувајќи на отсуството на Махмуд Абас од ОН две години по ред како доказ за продлабочувањето на неправдата во меѓународниот систем.

„Да беше спроведена реформата на ОН во тие години, спречувањето на конфликтите и војните во нашиот регион и ширум светот денес ќе беше целосно можно“, рече тој.

„Нашиот проблем не е спротивставувањето на која било земја, туку спротивставувањето на неправдата“, рече тој, додавајќи дека светот сè повеќе се движи кон ставот за кој Туркије се залагала од самиот почеток.

Односи меѓу Туркије и САД

Ердоган изјави дека Туркије и САД имаат за цел 2027 година, кога се одбележува 100-годишнината од воспоставувањето на дипломатските односи, да ја направат клучна година за билатералните врски.

Тој рече дека тој и американскиот претседател Доналд Трамп делат слични ставови за важноста на оваа годишнина и изразија желба за развој на односите меѓу двете земји.

„Следната година се одбележува 100-годишнината од воспоставувањето на дипломатските односи со Соединетите Држави. Имаме за цел максимално да ја искористиме оваа важна историја меѓу двете пријателски земји“, рече Ердоган.

Тој исто така го истакна напредокот во билатералната соработка за време на администрацијата на Трамп, вклучително и разговорите за потенцијалното враќање на Туркије во програмата Ф-35 и тековните разговори со Обединетото Кралство во врска со авионите „Еурофајтер“.

Програмата Ф-35 и одбранбената индустрија

Во врска со можното враќање на Туркије во програмата Ф-35, Ердоган рече дека Трамп изразил позитивен став за враќањето на земјата во програмата за време на нивните разговори во НАТО.

„Очекуваме дека ова сега ќе прерасне во конкретни чекори“, рече тој, додавајќи дека контактите по ова прашање продолжуваат.

Ердоган исто така ја нагласи важноста на домашната одбранбена индустрија на Туркије, посочувајќи на борбениот авион „КААН“, системите за противвоздушна одбрана и другите национални одбранбени капацитети. Тој изјави дека продолжуваат и разговорите со Обединетото Кралство за програмата „Еурофајтер“ и нагласи дека Туркије ќе продолжи да работи на остварување на своите безбедносни и стратешки цели.

Процес „Туркије без тероризам“

Ердоган изјави дека процесот „Туркије без тероризам“ не е краткорочно прашање, туку обид да се реши проблем што влијаел врз земјата речиси половина век.

Тој истакна дека турскиот парламент воспоставил правна рамка и дека надлежните институции го следат процесот.

За да се спроведе оваа рамка, терористичката организација ПКК мора физички да го положи оружјето и да го заврши процесот на распуштање, рече тој, додавајќи дека се воспоставени процедури за верификација и потврда.

„Процесот напредува чекор по чекор под контрола на надлежните единици“, рече Ердоган.

Тој изрази уверување дека Туркије ќе го затвори поглавјето за тероризмот преку национално единство и солидарност, додавајќи дека владата останува решена да го унапреди процесот.

Црното Море не смее да стане фронт во војната меѓу Русија и Украина

Ердоган изјави дека Туркије ги засилува напорите за повторно воспоставување на црноморскиот коридор за жито, нагласувајќи ја важноста на поморската безбедност и спречувањето на ширењето на војната меѓу Русија и Украина.

„Безбедноста на Црното Море е многу важна за нас и за нашиот регион. Црното Море не е фронт во оваа војна и никогаш не смее да стане таков“, рече Ердоган, додавајќи дека обновувањето на безбедната пловидба ќе помогне да се обезбеди сигурност на храната и да се спречи ширењето на конфликтот.

Тој рече дека Туркије јасно ставила до знаење оти не прифаќа напади врз трговски бродови во Црното Море, без оглед на тоа кој ги извршил, и очекува страните да постапуваат одговорно.

Ердоган додаде дека Анкара ги забрзува дипломатските напори за обновување на коридорот за жито и дека разговарала за ова прашање со украинскиот претседател Володимир Зеленски, од кого добила позитивен одговор.

Договор за одбрана од Мека

Ердоган го опиша Договорот за одбрана од Мека како силен чекор во вистинската насока, велејќи дека неговата институционализација ќе ја зајакне иницијативата и ќе обезбеди основа за регионални решенија на регионалните проблеми.

„Оние што доаѓаат однадвор и пропишуваат безбедносни решенија за нашиот регион, честопати зад себе оставале поголема нестабилност. Сите сме биле сведоци на тоа“, рече Ердоган.

Тој додаде дека Турција има искуство да се спротивстави на провокациите и да избегне стапици, изразувајќи уверување во иднината на договорот.

„Имаме доверба во нашата земја и во нашиот народ, и имаме доверба во нашите браќа“, рече тој.

Теснецот Хормуз

Ердоган изјави дека ситуацијата во теснецот Хормуз покажува оти прашањето веќе не е ограничено само на Иран и САД, нагласувајќи ја потребата од зачувување на слободата на пловидба низ овој стратешки воден пат.

„Секоја тензија во теснецот Хормуз директно влијае не само на земјите од регионот, туку и на Европа, Азија, пазарите на енергенси, транспортот и секојдневниот живот на милиони луѓе“, рече Ердоган.

Тој повторно го истакна противењето на Туркије за затворање на теснецот за поморски сообраќај, предупредувајќи дека наглиот пад на комерцијалниот поморски сообраќај во последните месеци ја истакнал сериозноста на кризата.

„Хормуз мора да биде отворен како клуч за решавање на проблемите преку дијалог и преговори“, рече тој, додавајќи дека приоритет треба да биде отворањето нови дипломатски канали наместо нови фронтови.

Односи меѓу Туркије и Ирак

Ердоган изјави дека односите меѓу Туркије и Ирак добиле позитивен замав по посетата на ирачкиот премиер Али ал-Заиди на Анкара.

Тој наведе дека разговорите со ирачките официјални претставници опфатиле прашања како што се идната управа во Синџар – каде што, според него, ќе се воспостави власта на ирачката влада – како и предавањето на базата Башика.

„Со нашиот сосед Ирак, сега сакаме повеќе да разговараме за проектот ’Пат на развојот‘, за зголемување на обемот на меѓусебната трговија, за стабилност, мир и просперитет, отколку за тероризмот“, рече тој.

Ердоган изрази уверување дека билатералните односи ќе продолжат да се развиваат.

Односите меѓу Туркије и Грција

Одговарајќи на прашање за претстојните избори во Грција и изјавите во врска со барањата на Турција за авионите Ф-35, Ердоган изјави дека Анкара не се занимава со внатрешната политика на своите соседи.

„Наш приоритет се правата и безбедноста на Туркије, како и зачувувањето на мирот и стабилноста во Егејското Море и Источниот Медитеран“, рече тој.

Тој ја опиша Грција како сосед на Туркије и сојузник во НАТО, нагласувајќи дека билатералните односи се премногу важни за да се користат како предизборен материјал.

„Ние сме фокусирани на сопствената агенда и сега се занимаваме со нашите прашања“, рече Ердоган.

Климатските промени сега бараат дела, а не зборови

Ердоган изјави дека Туркије ќе ги претстави своите мерки и патокази за климатско дејствување на Конференцијата на ОН за климатски промени (COP31), чиј домаќин ќе биде во Анталија од 9 до 20 ноември.

Тој ја опиша COP31 како нешто повеќе од обична климатска конференција, истакнувајќи дека таа ќе обезбеди платформа за земјите во развој да ги изнесат своите очекувања и да разговараат за конкретни резултати.

„Климатските промени сега бараат дела, а не зборови“, рече тој, нагласувајќи дека развиените земји имаат одговорност да ги поддржат нациите кои се соочуваат со тешкотии во финансирањето.

Ердоган изјави дека самитот COP31 во Туркије ќе претставува важна пресвртница во меѓународните напори за справување со климатските промени.