| Albanian
TÜRKİYE
6 minuta leximi
Fidan: Türkiye duhet të udhëheqë përpjekjet për ndërlidhjen rajonale
Kryediplomati turk thekson rolin strategjik të Türkiyes në lidhjen e Evropës, Detit të Zi, Kaukazit dhe Azisë Qendrore dhe bën thirrje për hapa konkretë për të përmirësuar qarkullimin e mallrave, energjisë dhe të dhënave.
Fidan: Türkiye duhet të udhëheqë përpjekjet për ndërlidhjen rajonale
Fidan: Türkiye duhet të udhëheqë përpjekjet për ndërlidhjen rajonale / َAA

Ministri i Jashtëm i Türkiyes, Hakan Fidan, theksoi rolin strategjik të vendit si nyjë lidhëse mes Evropës, Detit të Zi, Kaukazit dhe Azisë Qendrore, duke thënë se Ankaraja duhet të marrë më shumë përgjegjësi dhe të marrë drejtimin në forcimin e ndërlidhjes rajonale.

“Roli qendror i Türkiyes këtu, natyrisht, njihet nga të gjithë. Duhet të marrim përgjegjësi në përputhje me këtë rol, si duke propozuar zgjidhje, ashtu edhe duke marrë drejtimin”, tha Fidan për Anadolu pas Takimit të Dytë Ministror për Sigurinë dhe Ndërlidhjen Ndërrajonale në Bruksel, të mbajtur krahas mbledhjes së Këshillit të Punëve të Jashtme të BE-së.

Duke e cilësuar takimin të rëndësishëm si për agjendën, ashtu edhe për rezultatet, Fidan theksoi nevojën për të kaluar nga hartimi i strategjive të ndërlidhjes te ndërmarrja e hapave konkretë për zbatimin e tyre.

Ai tha se përfaqësuesit e shteteve anëtare të BE-së, të Kaukazit dhe të Azisë Qendrore diskutuan mënyrat për të forcuar ndërlidhjen brenda rajoneve dhe mes tyre, duke u përqendruar te qarkullimi më efikas dhe i pandërprerë i mallrave, energjisë dhe të dhënave.

Diskutimet trajtuan edhe mësimet e nxjerra nga ndërprerjet e shkaktuara prej luftërave dhe krizave në ngushticat e Hormuzit dhe të Bab el-Mandebit, si dhe në Detin e Zi. Pjesëmarrësit shqyrtuan mënyrat për t’i bërë lidhjet rajonale më rezistente, shtoi ai.

Fidan nënvizoi pozicionin e Türkiyes si një nyjë e përbashkët strategjike që lidh Evropën, Detin e Zi, Kaukazin dhe Azinë Qendrore përmes Korridorit të Mesëm.

“Në thelb, me këtë u morëm sot. Ky takim erdhi në kohën e duhur dhe ishte veçanërisht i përshtatshëm për këtë qëllim”, tha ai.

Takimet dypalëshe gjatë punimeve

Fidan zhvilloi gjithashtu takime dypalëshe me zyrtarë nga Ukraina, Gjermania, Lituania, Danimarka, Bullgaria, Rumania dhe Moldavia.

Duke vënë në dukje se përpjekjet diplomatike lidhur me Detin e Zi po vazhdonin, ai tha se Türkiye po shqyrtonte mënyrat për të rifilluar dërgesat e drithërave drejt tregjeve ndërkombëtare.

“Po shqyrtojmë se si drithërat mund të arrijnë sërish në tregjet botërore. Po bisedojmë si me Ukrainën, ashtu edhe me Rusinë. Për këtë çështje diskutuam edhe me partnerët tanë evropianë dhe kolegët ukrainas”, tha ai.

Negociatat mes Rusisë dhe Ukrainës

Fidan foli edhe për zhvillimet e fundit në bisedimet e ndërmjetësuara nga ShBA-ja, që u mbajtën në Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA) për t’i dhënë fund luftës mes Rusisë dhe Ukrainës.

Duke kujtuar se Türkiye kishte pritur disa raunde bisedimesh në të njëjtin format dhe se vazhdonte të mbante kontakte me palët, ai tha se mosmarrëveshjet themelore mbeteshin të pazgjidhura.

“Besoj se e kam për detyrë të informoj opinionin publik të interesuar se çështja, në thelb, mbetet e pazgjidhur”, tha ai.

Fidan shpjegoi se Rusia synonte të merrte kontrollin e pjesës së mbetur të rajonit të Donbasit, të cilin e konsideron pjesë të territorit të saj, ndërsa Ukraina nuk ishte e gatshme të hiqte dorë nga toka që e konsideron pjesë të atdheut të saj.

Ai e cilësoi mosmarrëveshjen territoriale si një pengesë kryesore për arritjen e një marrëveshjeje paqeje.

“Sipas përcaktimit të palës ruse, mbeten 11 deri në 12 për qind të territorit. Sipas palës ukrainase, shifra është 18 për qind. Bisedimet po zhvillohen edhe për çështje që shkojnë përtej kësaj pjese të mbetur”, tha Fidan.

Ai theksoi se çdo marrëveshje paqeje duhet të përcaktojë qartë vijën e ardhshme të kontaktit mes forcave ruse dhe atyre ukrainase, ndërsa mosmarrëveshja për Donbasin mbetet çështja më kritike në negociata.

Garancitë e sigurisë dhe arkitektura evropiane e sigurisë

Fidan tha se garancitë e sigurisë që kërkojnë të dyja palët përbënin një tjetër çështje të rëndësishme në negociata.

Ai theksoi se një marrëveshje do të sillte paqe mes Rusisë dhe Ukrainës dhe do të riformësonte marrëdhëniet mes Rusisë dhe Evropës.

Prandaj, tha ai, arkitektura e ardhshme e sigurisë që do të përcaktojë këto marrëdhënie duhet të diskutohet hapur dhe konkretisht.

“Deri vonë, palët kishin dhënë pak hollësi për qëndrimet e tyre në këtë çështje. Kishin shprehur disa synime, duke thënë se gjërat duhej të ishin kështu apo ashtu. Tani po vjen koha që këto çështje të diskutohen konkretisht.

“Si do të duket arkitektura e re e sigurisë evropiane, veçanërisht ajo që do të përqendrohet te konflikti mes Rusisë dhe Evropës dhe do të synojë t’i japë fund atij konflikti?”, tha ai.

Fidan vuri në dukje se presidenti Recep Tayyip Erdoğan ka përvojë të gjerë në këto çështje falë angazhimit të tij shumëvjeçar në përpjekjet diplomatike, duke shtuar se Türkiye u kishte paraqitur propozime palëve.

“Në thelb, ka një sërë çështjesh për t’u trajtuar. Këtu hyjnë përcaktimi i vijës së kontaktit, zgjidhja e çështjes së Donbasit, vendosja e garancive të sigurisë, përcaktimi i një arkitekture të re sigurie mes Evropës dhe Rusisë dhe, natyrisht, përcaktimi se çfarë do të ndodhë me sanksionet dhe asetet e ngrira të Rusisë gjatë rindërtimit të Ukrainës”, tha ai.

Fidan tha se këto çështje përbënin dispozitat kryesore të marrëveshjes që po diskutohet, duke pranuar se gjetja e një gjuhe të përbashkët paraqiste vështirësi.

“Siç mund ta kuptoni, është mjaft e vështirë të arrihet një marrëveshje për të gjitha këto çështje në një mënyrë që t’i kënaqë të gjitha palët”, tha ai.

Garantimi i lirisë së lundrimit në Detin e Zi

Fidan nënvizoi gjithashtu rëndësinë e ruajtjes së sigurisë detare në Detin e Zi, ndërsa vazhdojnë përpjekjet diplomatike për t’i dhënë fund luftës.

Ai tha se Türkiye kishte propozuar disa masa për të lehtësuar eksportin e drithërave drejt tregjeve ndërkombëtare, veçanërisht për të ndihmuar në plotësimin e nevojave të vendeve më të varfra.

“Në fakt, sot finalizuam një pjesë të këtyre propozimeve”, tha Fidan, duke vënë në dukje se çështja prekte drejtpërdrejt vendet e Detit të Zi, përfshirë Bullgarinë dhe Rumaninë.

Ai tha se e kishte diskutuar çështjen me zyrtarë nga Bullgaria, Rumania dhe Ukraina, pas kontakteve të fundit me përfaqësues rusë.

“Shpresojmë që formula që kemi në mendje të japë rezultat dhe të arrijmë ta zgjidhim këtë çështje. Është një ekuacion i vështirë, sepse Rusia nuk dëshiron një marrëveshje të përkohshme me Ukrainën për Detin e Zi pa një marrëveshje të përhershme paqeje.

“Si mund të krijohet një bazë për marrëveshje mes palëve kur ka një hezitim të tillë? Kemi ide për këtë, por është ende herët t’i bëjmë publike.

“Po i diskutojmë me palët përkatëse. Nëse mund të zbatohen në ditët në vijim, dashtë Zoti, do t’i bëjmë të ditura”, tha ai.

BURIMI:TRT Balkan dhe Agjencitë