Додека технолошките компании го прошируваат своето влијание врз животот на децата, првите дами и сопружниците на светските лидери повикаа на воспоставување заедничка меѓународна рамка за заштита на младите корисници, при што првата дама на Туркије, Емине Ердоган, ги повика Обединетите нации да воспостават заеднички стандарди за дигитална безбедност.
Обраќајќи им се на учесниците на состанокот на високо ниво во седиштето на ОН во Њујорк на 21 септември, Ердоган изјави дека националните прописи сами по себе не можат соодветно да одговорат на предизвиците што ги создаваат глобалните технолошки компании и наместо тоа повика на координирана меѓународна акција.
Настанот под наслов „Невидлива архитектура: Изградба на безбедни дигитални системи за децата“ се одржа во рамки на неделата на високо ниво на 81. заседание на Генералното собрание на Обединетите нации, под покровителство на Ердоган, во соработка со УНИЦЕФ и Канцеларијата на специјалниот претставник на генералниот секретар на ОН за насилство врз децата.
На дискусијата учествуваа првите дами и сопружниците на шефовите на држави и влади од 13 земји, кои укажаа на сè поголемите ризици на кои се изложени децата на интернет и потребата нивната безбедност да стане заедничка меѓународна одговорност.
Од национални ограничувања до глобални стандарди
Ердоган предупреди дека технологијата не треба да се гледа како закана, но истакна дека дигиталните платформи одамна ги надминале средствата за комуникација и станале системи кои можат да ги насочуваат општествата и да го менуваат секојдневниот живот.
„Не можеме само немо да ја набљудуваме технологијата што самите ја создадовме, а која пред нашите очи создава нов вид човек кој ќе им служи на нејзините цели“, рече таа.
Таа ги критикуваше деловните модели кои профитот и ангажираноста на корисниците ги ставаат пред благосостојбата на децата, истакнувајќи дека мора да се одговори на притисокот што таквите системи го вршат врз младите корисници.
„Обезбедувањето на безбедноста на децата не е само одговорност на родителите; тоа е одговорност на сите нас. Мора да изградиме здрав дигитален екосистем и да обезбедиме безбедноста да не биде дополнителна функција што последователно се вградува во дигиталните системи, туку почетна точка при нивното дизајнирање“, рече таа.
Како што истакна, Туркије во рана фаза воведе правни и технички мерки во врска со користењето на социјалните мрежи од страна на децата. Сепак, поединечните национални прописи можат да ја отежнат стандардизацијата кога компаниите работат на глобално ниво.
„Затоа треба да ги обединиме заедничките напори“, рече Ердоган, повикувајќи на воспоставување заеднички глобални стандарди во рамки на ОН, со редовни механизми за следење и известување.
Нејзиниот предлог го поддржаа и другите говорници, кои исто така истакнаа дека прекуграничниот карактер на дигиталните платформи бара одговор што ги надминува националните законодавства.
Сопругата на либанскиот премиер, Сахар Салам, го поддржа воспоставувањето заедничка меѓународна рамка со која би се утврдиле минимални стандарди за безбедност на децата, јасни одговорности на технолошките компании и ефикасна прекугранична соработка.
„Ниту една земја не може сама да ги заштити своите деца во дигиталниот свет. Технологијата во моментов ги преминува границите. Нашите системи за заштита не“, рече таа.
Првата дама на Романија, Мирабела Градинарау, исто така направи споредба со безбедноста во сообраќајот, истакнувајќи дека земјите имаат свои правила и механизми за нивна примена, додека интернетот нема еквивалентни граници.
„Проблемот повеќе не е локален и затоа решението повеќе не може да биде само локално“, рече таа.
Првата дама на Чиле, Марија Пија Адриасола Бароилхет, во меѓувреме ги повика возрасните да бидат пример за другите, истакнувајќи дека родителите мора да бидат подготвени да ги остават сопствените екрани доколку очекуваат децата да го сторат истото.
Ризиците на кои се изложени децата зад екраните
Покрај регулативата, во обраќањата беше истакнато дека дигиталното опкружување ги изложува децата на експлоатација, манипулација, сајбер-насилство, штетни содржини и нарушување на приватноста.
Кралицата на Белгија, Матилда, своето обраќање го насочи кон правата на децата, истакнувајќи дека децата не можат да се третираат како променлива во деловните модели на технолошките компании.
„Сите имаме заедничка одговорност да дејствуваме за да ги заштитиме правата, безбедноста и благосостојбата на децата“, рече таа.
Првата дама на Бурунди, Анжeлин Ндајишијимије, укажа на можностите што дигиталните технологии им ги нудат на младите, особено во Африка, но предупреди дека со тие придобивки одат и сè поголеми ризици за безбедноста и достоинството на децата.
Првата дама на Кенија, Рејчел Руто, го опиша интернетот како заеднички дигитален простор во кој заканите не ги почитуваат националните граници.
„Податоците, фотографијата, локацијата и однесувањето на детето на интернет не се стока што може да се собира; тие се дел од достоинството, правата и иднината на тоа дете“, рече таа.
Дискусијата се прошири и надвор од социјалните мрежи, на вештачката интелигенција, при што сопругата на канадскиот премиер, Дајана Фокс Карни, предупреди дека вештачката интелигенција претставува нов предизвик во заштитата на децата.
„Нашите деца не треба да го жртвуваат своето детство поради технологиите што ги создаваме“, рече таа.
Првата дама на Србија, Тамара Вучиќ, повика децата да се оспособат со знаењето потребно за разбирање на вештачката интелигенција, со безбедни стандарди за нејзина употреба во образованието и посилна меѓународна соработка.
Првата дама на Литванија, Дијана Науседиене, во меѓувреме ги повика земјите да ги истражат технолошките решенија што би овозможиле ефикасна проверка на возраста, истовремено заштитувајќи ги личните податоци од истекување, следење и профилирање.
Безбедноста на децата да стане заедничка одговорност
Неколку говорници истакнаа дека меѓународните стандарди мора да бидат проследени со јасни обврски за технолошките компании, како и со практична поддршка за семејствата, училиштата и заедниците.
Првата дама на Гватемала, Лукресија Еугенија Пеинадо Виљануева, ги повика компаниите да ги стават правата и безбедноста на децата во центарот на своето работење, а владите да воспостават и спроведуваат јасни стандарди.
Таа истакна и дека децата мора да имаат право на глас во одлуките што влијаат врз нивниот дигитален живот.
Првата дама на Гамбија, Фатумата Ба Бароу, истакна дека технолошкиот напредок не треба да се мери само преку иновациите, туку и според тоа дали децата можат безбедно да ги користат придобивките од нив.
„По многу години, најважното прашање нема да биде колку напредна ќе стане нашата технологија. Прашањето ќе биде дали нашите деца можеле безбедно да го искусат она што технологијата им го нуди“, рече таа.
Првата дама на Сенегал, Мари Хоне Феј, исто така ги повика сопружниците на светските лидери да ги користат своите јавни платформи за мобилизирање поддршка и претворање на преземените обврски во конкретни активности.
За првата дама на Сиера Леоне, Фатима Мада Био, водечки принцип треба да биде технолошкиот напредок да ги зајакнува, а не да ги загрозува правата и благосостојбата на децата.
Во обраќањата беше истакната заедничка порака: заштитата на децата во сè поповрзан свет бара повеќе од регулирање на нивниот пристап до технологијата.
Тоа подразбира одговорност на компаниите што ги создаваат дигиталните опкружувања, соработка меѓу владите и признавање на децата како носители на права, чија безбедност мора да има предност пред комерцијалните интереси.
