Arkeologët kanë nxjerrë mijëra artefakte qeramike, përfshirë pjata, tasa dhe tabaka në 122 forma dhe përmasa të ndryshme, nga një anije e fundosur rreth 2.100 vjet më parë pranë Adrasanit, në bregdetin mesdhetar të Türkiyes, njoftoi të hënën Ministria e Kulturës dhe Turizmit.
Gërmimet nënujore, të nisura në vitin 2025 pranë Adrasanit në provincën Antalya, kanë zbuluar mbetjet e një anijeje tregtare që transportonte enë qeramike tavoline nga bota e lashtë mesdhetare.
Ministri i Kulturës dhe Turizmit, Mehmet Nuri Ersoy, tha në një postim në rrjetet sociale se artefaktet ofrojnë një pasqyrë të kulturës së sofistikuar të tryezës së asaj periudhe.
“Po nxjerrim në dritë nga thellësitë e Mesdheut enë tavoline 2.100-vjeçare”, tha Ersoy.
“Pjatat, tasat dhe tabakatë në 122 forma dhe përmasa të ndryshme zbulojnë kulturën luksoze të tryezës së asaj periudhe”, shtoi ai.
Ngarkesa kryesore përbëhet nga pjata dhe tasa që besohet se vinin nga vendbanimi i lashtë Rhosus, në zonën që sot njihet si distrikti Arsuz i provincës Hatay, në jug të Türkiyes.
Mes gjetjeve janë pjata për fruta të thata, tasa supe, pjata për peshk dhe tabaka të përmasave të ndryshme.
Ministria tha se këto produkte ishin veçanërisht të kërkuara në Romë dhe bënin pjesë ndër enët luksoze të tavolinës që tregtoheshin në gjithë Mesdheun.
Në anijen e fundosur u gjetën gjithashtu amfora që besohet se ishin prodhuar në disa ishuj të Egjeut, çka tregon se anija transportonte mallra nga qendra të ndryshme prodhimi.
Lidhja me Ciceronin
Qeramikat e Rhosusit përmenden gjithashtu në korrespondencën e Marcus Tullius Cicero-s, burrit të shtetit dhe oratorit romak.
Sipas ministrisë, në një letër drejtuar mikut të tij Atticus në vitin 50 para erës sonë, Cicero shkruante se kishte porositur për të enë qeramike nga Rhosusi.
Kjo referencë tregon se enët e tavolinës të prodhuara në këtë rajon njiheshin në botën romake.
Studiuesit thonë se identifikimi i qeramikave të lidhura me Rhosusin në anijen e fundosur pranë Adrasanit mund të ofrojë informacione të mëtejshme për rolin e tyre në tregtinë detare të Mesdheut të lashtë.
Si mbijetuan qeramikat për më shumë se dy mijë vjet
Gjendja e mirë e shumë prej pjatave dhe tasave lidhet pjesërisht me mënyrën se si ishte paketuar ngarkesa përpara fundosjes së anijes.
Qeramikat ishin vendosur në arka druri, me argjilë mes tyre.
Kjo metodë ndihmoi në mbrojtjen e tyre nga thyerja gjatë fundosjes dhe kontribuoi në ruajtjen e tyre për më shumë se dy mijë vjet.
“Këto artefakte, të cilat kanë mbijetuar në gjendje të mirë deri në ditët tona falë argjilës së vendosur mes tyre gjatë paketimit në arka, ruajnë dëshmi të mjeshtërisë prodhuese të Anadollit dhe historisë tregtare të Mesdheut”, tha Ersoy.
Rruga tregtare nga Anadolli drejt Italisë
Monedha me origjinë nga Antiokia, që datojnë në shekullin e parë para erës sonë, po i ndihmojnë gjithashtu studiuesit të përcaktojnë periudhën e fundosjes së anijes.
Gjetjet tregojnë se anija operonte në një rrjet tregtar që lidhte Antiokinë, Egjeun, Greqinë dhe brigjet italiane rreth mesit të shekullit të parë para erës sonë.
Studiuesit besojnë se anija ishte nisur nga Rhosusi dhe me shumë gjasa po lundronte drejt Romës kur, gjatë një stuhie, goditi një zonë të cekët dhe u fundos.
Anija e fundosur ndodhet në një thellësi prej 42 deri në 55 metra. Arkeologët nënujorë po vazhdojnë gërmimet me ndihmën e robotëve nënujorë.
Ersoy falënderoi ekipin e gërmimeve dhe të gjithë ata që kontribuojnë në zbulimin e trashëgimisë kulturore nënujore të vendit.
“Dëshiroj të falënderoj ekipin tonë të gërmimeve, i cili vazhdon punën në një thellësi prej 42-55 metrash me mbështetjen e robotëve nënujorë, si dhe të gjithë kolegët e mi që po nxjerrin në dritë trashëgiminë kulturore të ‘Atdheut tonë Blu’”, tha ai.
