Европската унија ги заострува правилата за ултра брзите платформи за онлајн купување преку царински прописи и прописи за заштита на потрошувачите, зголемувајќи го притисокот врз компаниите кои се потпираат на ниски цени и директни испораки од Азија.

Европската унија воведе привремена царина од три евра за пакети со ниска вредност што пристигнуваат надвор од блокот на 1 јули, со што се стави крај на долгогодишното ослободување од плаќање царински давачки за увоз на стоки во вредност помала од 150 евра.

Мерката има за цел да се справи со она што институциите на ЕУ го опишуваат како нелојална конкуренција, царински измами, небезбедни производи и влијанието врз животната средина предизвикано од огромниот број индивидуални пакети што влегуваат во блокот.

Во меѓувреме, Европскиот парламент одобри поширока реформа на Царинскиот законик на ЕУ, која ќе ги третира платформите што овозможуваат директна продажба надвор од ЕУ како увозници и ќе воведе посебна такса за ракување за пратки најдоцна до 1 ноември 2026 година.

Промените доаѓаат во време кога платформи како Шеин и Тему забележаа брз раст во Европа нудејќи големи количини евтини производи, од кои многу се испорачуваат директно од Кина до потрошувачите.

Како што расте притисокот врз ваквите платформи, се поставуваат прашања за тоа како овие мерки ќе влијаат на нивните цени, синџири на снабдување и бизнис модели, како и на европските потрошувачи.

Зошто ЕУ ги менува правилата?

„Кинеските платформи како Шеин, Тему и Алиекспрес уживаа во предноста да не плаќаат царински давачки при увоз на стоки во Европа, како и во САД и други земји, што всушност им овозможи да нудат подобри цени од локалните трговци со години“, изјави за Агенцијата Анадолу Јуозас Казиукенас, аналитичар во индустријата за е-трговија.

Тој рече дека новите европски мерки првенствено се насочени кон отстранување на дел од таа ценовна предност.

„Мислам, постојат грижи за потрошувачите, но овие промени првенствено се фокусирани на отстранување на ценовната предност што ја имаат овие платформи, со цел да се обезбеди пофер конкуренција“, рече тој.

Леа Офрет, раководител на меѓународните работи во Европската организација на потрошувачи (БEУЦ), за Агенцијата Анадолу изјави дека растот на онлајн купувањето фундаментално го променил обемот на стоки што влегуваат во ЕУ.

„На почетокот, е-трговијата во Европа беше навистина мала, а потоа се претвори во вистинско цунами од пакети“, рече таа.

Офрет рече дека мерките се дизајнирани за борба против даночните измами, справување со небезбедните производи и создавање порамноправни услови за европските компании што се натпреваруваат со стоки увезени од странство.

Какво влијание имаат новите правила?

Казиукенас го опиша влијанието на овие промени како катастрофално за платформи како Шеин и Тему.

„Бидејќи, особено за најевтините артикли, тоа честопати ја зголемуваше вкупната цена на нарачката, понекогаш двојно повеќе од претходно“, рече тој.

Тој забележа дека платформите реагираа различно: Тему воведе посебна такса, додека Шеин ги зголеми цените за да ги покрие дополнителните трошоци.

Влијанието, додаде тој, се протега подалеку од само цените и на напорите на компаниите да привлечат нови клиенти.

„Всушност, овие платформи одлучија драстично да ја забават својата експанзија во Европа“, рече Казиукенас.

Тој забележа дека апликациите на платформите брзо испаднаа од топ 100 во продавниците за апликации низ европските земји, бидејќи компаниите престанаа да инвестираат во маркетинг.

„Европскиот пазар е можеби најнеповолен за овие платформи во моментов“, додаде Казиукенас.

Од друга страна, Офрет рече дека е прерано да се утврди дали потрошувачите трајно ги менуваат своите навики за купување и се свртуваат кон европските трговци на мало.

„Моментално гледаме огромен пад“, рече Офрет, осврнувајќи се на проценките дека обемот на пратките се намалил за 30 до 70 проценти.

Влијанието се почувствува и во логистичките центри. Белгискиот радиодифузер РTБФ објави дека бројот на мали пратки од Шеин и Тему на аеродромот во Лиеж во Белгија се преполовил од воведувањето на европските тарифи.

Во меѓувреме, француската царина процени дека увозот на мали пакети во ЕУ се намалил за 30 до 40 проценти.

Кој на крајот ги сноси трошоците?

„Значи, царинските давачки ги плаќа крајниот клиент. Тие не ги плаќа увозникот или трговецот“, рече Казиукенас.

Офрет рече дека платформите можат да одлучат како да ги апсорбираат овие трошоци, кои би можеле да се пренесат на клиентите со зголемување на цените на нивните платформи.

„Другите платформи бараат од потрошувачите да ги платат увозните давачки, така за тие во нивните кошнички за купување гледаат ставка што се однесува на тие трошоци“, рече таа.

И покрај повисоките цени, Казиукенас рече дека платформите би можеле да задржат дел од својата привлечност бидејќи нивните производи остануваат релативно евтини.

„Клучната предност на овие платформи се нивните ниски цени“, рече тој, нагласувајќи дека овој потег „нема да ја намали нивната употреба на нула“.

„Многу од овие артикли се сè уште доволно евтини, или дури и поевтини од локалните алтернативи“, додаде тој.

Како складиштата ќе го променат својот бизнис модел?

Новите правила ги охрабруваат платформите да ги прилагодат своите синџири на снабдување, вклучително и увоз на стоки во поголеми количини и користење на складишта во рамките на блокот.

Полска е еден пример, со отворањето на голем дистрибутивен центар од страна на Шеин во близина на Вроцлав.

„Овие промени во глобалните тарифи не беа изненадување. Сите знаеја дека доаѓаат, вклучително и самите платформи, и се подготвуваа за нив со години со диверзификација на нивниот синџир на снабдување, градење локални магацини и вработување локални продавачи“, рече Казиукенас.

Тој истакна дека Тему бил поуспешен во диверзификацијата на својата понуда на производи, додека Шеин се соочил со поголеми тешкотии поради големиот број нови дизајни што ги воведува секој ден.

„Моделот „ултра брза мода“ не функционира многу добро кога мора да се локализираат залихите и кога мора да се испорачуваат стоки во големи количини и да се складираат пред клиентот да нарача“, рече Казиукенас.

Казиукенас рече дека Шеин останува во голема мера зависен од Кина, и покрај нејзините напори да го диверзифицира својот бизнис.

„Кина е сè уште нивниот најголем извор на снабдување и ќе остане така, без оглед на нивните напори да го локализираат и диверзифицираат својот синџир на снабдување“, додаде тој.

Од друга страна, Ауфрет рече дека увозот на стоки во големи количини би можел да ги направи царинските контроли поефикасни.

„Ако имате 20.000 исти производи во еден голем контејнер или авион, тоа е многу поедноставно од контролирање на 20.000 различни мали пакети со различни производи“, забележа таа.

Што е со посебниот пристап на Франција?

Додека ЕУ воведе царински мерки за пакети со ниска вредност, Франција спроведе дополнителни мерки насочени кон секторот „ултра брза мода“.

Франција воведе данок на ултра брзи модни производи во септември, што особено влијае на платформи како што се Шеин и Тему. Данокот ќе се зголемува со текот на времето и ќе достигне речиси 20 евра по артикл до 2030 година.

Казиукенас истакна дека Франција била особено проактивна во својот пристап кон Шеин.

Тој забележа дека многу од критиките упатени кон Шеин ги игнорираат сличностите помеѓу нивните производи и оние што ги продаваат трговците на мало како што се Х&M и Зара, тврдејќи дека разликите главно произлегуваат од предностите во синџирот на снабдување и директната испорака од Кина.

Сепак, Казиукенас ја поддржа регулативата што се однесува на еколошките и етичките стандарди, но го доведе во прашање фокусот на одредени компании.

„Секоја регулатива што конкретно ги таргетира кинеските трговци на облека како оваа, повторно ги игнорира пошироките проблеми поврзани со индустријата за облека“, додаде Казиукенас.

Од друга страна, Офрет рече дека трговците на мало како Х&M и Зара имаат тенденција да купуваат производи на големо и да преземаат поголема одговорност за квалитетот и усогласеноста со регулативите, за разлика од онлајн платформите што се гледаат себеси како посредници помеѓу продавачите и потрошувачите.

Таа истакна дека француската мерка е „еколошки придонес“ заснован на принципот „загадувачот плаќа“ и е насочена кон производи на пазарот што тешко се поправаат.

„Имаме огромен прилив на облека со слаб квалитет што содржи хемикалии над законските ограничувања“, рече таа, предупредувајќи дека ова може да создаде тешкотии за системите за рециклирање.

„Важно е луѓето да разберат дека купувањето толку евтини производи има многу скриени трошоци за здравјето, безбедноста и животната средина“, додаде таа. Офрет.

Што носи иднината за Шеин и Тему?

Офрет рече дека во 2028 година, онлајн платформите ќе бидат предмет на нови обврски „за да се осигурат дека она што го продаваат онлајн е во согласност со законот за безбедност на производите“.

Таа ги опиша промените како „фундаментален пресврт“.

Според Казиукенас, новите правила ќе ги принудат кинеските платформи да се прилагодат, но малку е веројатно дека основната побарувачка за евтини производи ќе исчезне.

„За мене, целата вредносна понуда на Шеин беше толку фокусирана на оваа „ултра брза мода“ што е тешко само да се остави и да се започне со нешто друго“, рече тој.

Казиукенас нагласи дека ваквите промени нема да значат целосно прекинување на работењето на овие компании.

Тој додаде дека побарувачката за прифатливи стоки ќе продолжи да постои.

„Многу клиенти секогаш бараат да заштедат пари. И овие платформи пронајдоа начини да го искористат тоа. И тие се успешни со години“, забележа Казиукенас.

Засега, рече тој, овие платформи во Европа влегуваат во период на прилагодување бидејќи ги намалуваат трошоците за маркетинг и бараат нови начини за работа во рамките на променетите правила.

„Значи, за овие платформи, тоа ќе биде и еден вид година на ресетирање“, рече тој.

Извор: АА